Cursus

Wat biedt de cursus?

Doel

De opleiding wil de curist bewust maken van wat het Gregoriaans in wezen is, zowel muziekaal als spiritueel. Daartoe leert de cursist allereerst de tekst van het gezang te begrijpen en aan te voelen wat de componist als belangrijke elementen uit de tekst naar voor haalt. Gaandeweg, en getoetst aan de praktijk, leert hij ontdekken dat de oudste handschriften hierbij een onmisbaar hulpmiddel vormen. Op dezelfde wijze verkrijgt hij geleidelijk inzicht in de eigen melodische wendingen van het Gregoriaans. In theorie en praktijk wordt het Gregoriaans aangeleerd als deel van de liturgie, als liturgie op zichzelf.

Doelgroepen en instapmogelijkheden

De cursussen zijn voor verschillende doelgroepen ontworpen, zowel voor liefhebbers met of zonder ervaring in het zingen van Gregoriaans, als voor beroepsmusici en muziekstudenten.
Speciale aandacht wordt besteed aan beginners. Aan beginners die weinig of geen ervaring hebben met notenleer, wordt de mogelijkheid geboden een basiskennis notenleer te verwerven, toegepast in Gregoriaanse context.
Terwijl beginners, die wel al ervaring notenleer hebben maar weinig of geen voorkennis Gregoriaans, kunnen instappen in Cursus 1 b.
Professionele musici of personen met een gevorderde voorkennis Gregoriaans kunnen - mits voorafgaandelijk gunstig advies van de docenten - rechtstreeks instappen in de vervolgcursus 2.
Deze verschillende ingangniveaus, samen met de geleidelijke overgang van een meer praktische studie naar een meer theoretische vervolgstudie, en de sessies voor afgestudeerden, vormen een breed aanbod waaruit eenieder een passende keuze kan maken.

Werkvormen

Via praktijkbeoefening, aangepast klassikaal en theorie-onderricht, persoonlijke studie, opdracten, oefeningen, huistaken en praktische toepassing in koorverband wordt het Gregoriaans bestudeerd. Hierbij vormen de oude handschriften de basis. Via de studie van het ritme en de modaliteit leert de cursist een muzikaal en vocaaltechnisch verantwoorde uitvoeringswijze. Het centrum heeft ook interessante boeken en dc's Gregoriaans ter inzage en te koop.
Hoewel de cursus geen religieuze of filosofische overtuiging aanhangt en open staat voor iedereen, is het evident dat het verband met de liturgie en de christelijke spiritualiteit, waarvan het Gregoriaans een van de meest eminente uitdrukkingen is, het uitganspunt van de studie vormt. Door het bestuderen van de specifieke spiritualiteit van het Gregoriaans ontdekt de cursist hoe deze oude muziek kan inspireren om onze eigentijdse liturgie te verrijken. Er wordt geen voorkennis vereist van de liturgie, de cursus voorziet onderricht daarin.
Om het Gregoriaans in zijn liturgisch en spiritueel kader tot zijn recht te laten komen, wordt elke cursusdag besloten met een getijde uit het officie, en wordt het cursusjaar afgesloten met een Gregoriaanse Eucharistie.

Inzet vanwege de cursist

Van de cursist wordt inzet en motivatie verwacht, zowel tijdens de lessen als bij de studie thuis. Soms wordt aan de cursisten gevraagd om, samen of alleen, een voorbeeld te zingen. Het gebeurt dat cursisten dit niet graag doen; wanneer u zou wensen om niet te zingen, vragen wij u ons dit te laten weten.
Voorts verwachten wij dat de cursist thuis de gegeven stof ernstig instudeert, zodat hij bijblijft en de andere cursisten niet hindert in hun studie. Oud-cursisten bevestigen de noodzaak daarvan. Om dezelfde reden wordt aan de cursist gevraagd om - ingeval hij een lesdag niet kan bijwonen - de mentor van de cursus te verwittigen. Om te helpen bij de sudie, krijgen de cursisten regelmatig huistaken en studie-oefeningen mee. Maar daarnaast is het belangrijk zich ook toe te leggen op de praktijk van het zingen. Het beluisteren van Gregoriaanse muziek en het instuderen met de speciaal ontworpen oefen-cd is daarbij ongetwijfeld van nut.

Eindtermen cursus gregoriaans

Algemeen

Het Centrum Gregoriaans stelt zich tot doel om zijn cursisten gregoriaans te leren zingen in groep, gestoeld op de kennis van de neumen van Sankt Gallen. De cursisten wordt geleerd hoe zij, elk op zijn/haar niveau, een gezang kunnen instuderen, d.w.z. de tekst en muziek te interpreteren en te zingen. Dit leerproces kan alleen maar vruchtbaar zijn dankzij de zelfwerkzaamheid van de cursisten: het maken van huistaken en het voorbereiden van de lessen, o.m. door per lesdag één of meerdere gezangen voor te bereiden.

JAAR 1

• alle toonafstanden en gregoriaanse kwadraatnotatie te lezen en met goed stemgebruik te zingen, aan de hand van concrete gezangen in hun liturgische context
• de eenvoudige neumentekens van Sankt-Gallen te benoemen, te interpreteren en te zingen
• de belangrijkste basistheorie en terminologie in verband met het gregoriaans te hanteren
• de modale indeling in vier maneriae met verschillende finales te herkennen in een gezang

JAAR 2

• de tekst van de gezangen zinvol te analyseren naar haar structuur en in functie van het zingen, in de context van de liturgie
• de eenvoudige en samengestelde neumen van Sankt Gallen te benoemen, te interpreteren en te zingen; oriscusneumen te benoemen
• de modale structuur (in acht modi) van de gezangen te analyseren in relatie tot de tekst
• de psalmodie in verschillende modi toe te passen

JAAR 3

• alle neumen van Sankt Gallen te benoemen, te interpreteren en te zingen in de liturgische context van de gezangen
• een neumenscheiding te herkennen en te interpreteren
• het verband te zien tussen melodische basisbewegingen en hun uitbreiding, en het gebruik van beide in formules
• de psalmodie in alle modi uit te voeren
• een gregoriaans gezang volledig te analyseren én uit te voeren