Cursus

Download de volledige brochure cursusjaar 2014-2015 of de brochure met praktische info cursusjaar 2014-2015

Of spring direct naar :

Waarom een cursus?
Het doel en de weg
De studiemodules
Eindtermen
De modules in detail
Verdere vorming

1. WAAROM EEN CURSUS?

Voor iedereen

Mensen voelen zich om uiteenlopende redenen door het gregoriaans aangesproken: de spirituele rijkdom en expressieve kracht, de fascinerende muzikale wereld en de boeiende periode van de middeleeuwen waaruit het repertoire is voortgekomen. Wie zelf het gregoriaans op een muzikale en verantwoorde manier wil leren zingen, kan hiervoor terecht bij het Centrum Gregoriaans in de Oude Abdij in Drongen.
Iedereen is welkom: de cursisten vormen dan ook een gevarieerde groep van zowel koorzangers en -dirigenten, conservatoriumstudenten, als beginners zonder voorkennis van het gregoriaans en/of de klassieke notenleer. Om aan allen tegemoet te komen werd een modulaire structuur ontworpen. Iedere cursist, of hij nu volleerd muzikant of beginneling is, kan op zijn niveau instappen en - mits regelmatige studie - komen tot een verantwoord en boeiend zingen en begrijpen van het gregoriaans. Deze verschillende ingangniveaus en de zangdagen vormen samen een breed aanbod waaruit ieder een passende keuze kan maken.

Sinds 1985

De cursus is er op vraag van de cursisten gekomen. Al in 1985 werden gregoriaanse dagen georganiseerd, die al snel een ontmoetingsplaats voor vele geïnteresseerden werden. Onder impuls van de cursisten is hieruit het Centrum Gregoriaans gegroeid, vanuit het besef dat de cursus een structuur behoefde, die volwaardig tegemoet kwam aan hun wensen.

Een authentieke benadering

Het Centrum Gregoriaans benadert de gregoriaanse traditie vanuit een specifieke invalshoek: we baseren onze interpretaties op de oudste gregoriaanse handschriften. De studie van het gregoriaans is immers vrij recent een echte wetenschap geworden, die aan het oude gregoriaans een nieuw en dynamisch perspectief gegeven heeft. De oude handschriften, waaruit het huidige kwadraatschrift (de zgn. 'bloknoten') is geëvolueerd, bieden immers heel wat nuances die tot de essentie behoren van het tekst-zingen. Ook op gebied van de modaliteit (de zgn. 'kerktoonaarden') biedt de wetenschap nieuwe inzichten, zodat ook de muzikaliteit van het gregoriaans op een meer authentieke manier begrepen kan worden.

Een spirituele beleving

Gregoriaans zingen zit opnieuw in de lift! Het beoefenen ervan betekent voor velen een (her)ontdekking, omwille van de muzikale dynamiek en rijkdom van het gregoriaans, de nieuwe inzichten in de uitvoering ervan, én de ongeëvenaarde wijze waarop de spiritualiteit van de tekst in deze muziek tot uiting komt. Gregoriaans beoefenen is dus ook een spirituele belevenis.

Een integrale cursus

De cursus is opgevat als een integrale opleiding. De modulaire opbouw van de cursus maakt het mogelijk dat iedereen kan instappen op het niveau dat hem/haar best past. De cursus is er bovendien op gericht om de cursist de nodige kennis mee te geven, zodat hij/zij deze ook zelf in de praktijk kan toepassen. Bijgevolg wordt er niet enkel gezongen, maar krijgt de cursist ook een theoretische basis aangereikt.

Ritme & opbouw

Het ritme van de lessen, in totaal zes volledige dagen (cursus 1A deels in halve dagen) tussen november en maart, laat toe om op vrij korte tijd de leerstof onder de knie te krijgen. Het is evident dat regelmatige thuisstudie daarbij een essentiële voorwaarde is tot succes.
De studie is gespreid over de verschillende cursusjaren, en bouwt zo geleidelijk aan kennis en inzicht bij de cursist. Bij het einde van de opleiding beschikt de cursist, die regelmatig en geduldig oefende, over de nodige bagage om de theorie in praktijk om te zetten.

Docenten & mentoren

De studie wordt begeleid door docenten die in België en Nederland erkenning genieten. Hun lessen zijn niet eng theoretisch maar geïllustreerd vanuit de praktijk. Elke cursus wordt bovendien begeleid door een mentor, die de cursisten met raad en daad bijstaat bij hun studie. De cursist, in het bijzonder de beginneling, beschikt over uitgewerkte en aangepaste syllabi. Hij krijgt ook huistaken mee, maar vooral... enthousiasme voor een spiritueel en cultureel erfgoed dat sinds de eerste eeuwen van de kerkgeschiedenis tot op heden de liturgie bezielt en dat volop herontdekt wordt, vooral door jongeren. Zo sluit deze cursus aan bij een eeuwenoude traditie die tegelijk modern is.

2. HET DOEL EN DE WEG

Doel

De opleiding wil de cursist bewust maken van wat het gregoriaans in wezen is, zowel muzikaal als spiritueel. Daartoe leert de cursist allereerst de tekst van het gezang te begrijpen en aan te voelen wat de componist als belangrijke elementen uit de tekst naar voor haalt. Gaandeweg, en getoetst aan de praktijk, leert hij/zij ontdekken dat de oudste muziekhandschriften hierbij een onmisbaar hulpmiddel vormen. De cursus steunt hiervoor op de neumennotatie van Sankt Gallen. Op dezelfde wijze verkrijgt de cursist geleidelijk inzicht in de eigenheid van het gregoriaans. In theorie en praktijk wordt het gregoriaans aangeleerd als deel van de liturgie, als liturgie op zichzelf.

Werkvormen

Via praktijkbeoefening, aangepast klassikaal en theorie-onderricht, persoonlijke studie, oefeningen, huistaken en praktische toepassing in koorverband wordt het gregoriaans aangeleerd en bestudeerd. Via de studie van het ritme en de modaliteit leert de cursist een muzikaal en vocaaltechnisch verantwoorde uitvoeringswijze.
Hoewel het Centrum Gregoriaans niet aanleunt bij een religieuze of filosofische overtuiging, is het evident dat de liturgie en de christelijke spiritualiteit, waarvan het gregoriaans een van de meest eminente uitdrukkingen is, de context vormt waarbinnen het gregoriaans functioneert. Het Centrum beoefent daarbij echter actief het respect voor ieders overtuiging. Door het bestuderen van de specifieke spiritualiteit van het gregoriaans ontdekt de cursist hoe deze oude muziek kan inspireren om de eigen spiritualiteit te verrijken. Voorkennis van liturgie wordt niet vereist, maar aangeboden in de cursus. Om het gregoriaans in zijn liturgisch en spiritueel kader tot zijn recht te laten komen, wordt elke cursusdag besloten met de completen, en wordt het cursusjaar afgesloten met een gregoriaanse eucharistie.
Aan wie zich verder wil verdiepen in het gregoriaans, biedt het Centrum interessante boeken en cd's ter inzage en te koop aan; daarnaast staan de docenten steeds ter beschikking voor een extra woordje uitleg.

Inzet

Van de cursist wordt inzet en motivatie verwacht, zowel tijdens de lessen als bij de studie thuis. Soms wordt aan de cursisten gevraagd om, samen of alleen, een voorbeeld te zingen. Het gebeurt dat cursisten dit niet graag doen; wanneer je zou wensen om niet te zingen, vragen wij je ons dit te laten weten.
Voorts verwachten wij dat de cursist thuis de gegeven stof ernstig instudeert, zodat hij bijblijft en de andere cursisten niet hindert in hun studie. Oud-cursisten bevestigen de noodzaak daarvan. Om dezelfde reden wordt aan de cursist gevraagd om - ingeval hij een lesdag niet kan bijwonen - de mentor te verwittigen. Om te helpen bij de studie, krijgen de cursisten regelmatig huistaken en studie-oefeningen mee. Maar daarnaast is het belangrijk zich ook toe te leggen op de praktijk van het zingen. Meezingen in een koor, gregoriaans beluisteren en studeren met de speciaal ontworpen oefen-cd is daarbij ongetwijfeld van nut.

3. DE STUDIEMODULES




4. EINDTERMEN

Algemeen

Het doel van de cursus is gregoriaans te leren zingen in groep, op basis van de neumen van Sankt Gallen. De cursisten leren hoe zij een gezang kunnen instuderen en uitvoeren via interpretatie van tekst en melodie. Dit proces kan enkel succesvol zijn dankzij zelfwerkzaamheid: het maken van huistaken en het voorbereiden van één of meerdere gezangen per lesdag.

JAAR 1

Na jaar 1 ben je in staat om :

* alle toonafstanden en gregoriaanse kwadraatnotatie te lezen en te zingen, aan de hand van concrete gezangen in hun liturgische context
* de eenvoudige neumen te benoemen, te interpreteren en te zingen
* de belangrijkste basistheorie en terminologie i.v.m. het gregoriaans te hanteren
* de modale indeling in vier maneriae te herkennen in een gezang

JAAR 2

Na jaar 2 ben je in staat om :

* de tekst van de gezangen zinvol te analyseren naar haar structuur en in functie van het zingen, in de context van de liturgie
* de eenvoudige en samengestelde neumen van Sankt Gallen te benoemen, te interpreteren en te zingen; oriscusneumen te benoemen
* de modale structuur (in acht modi) van de gezangen te analyseren in relatie tot de tekst
* de psalmodie in verschillende modi toe te passen

JAAR 3

Na jaar 3 ben je in staat om :

* alle neumen (incl. de neumenscheiding) te benoemen, te interpreteren en te zingen in de liturgische context van de gezangen
* het verband te zien tussen melodische basisbewegingen en hun uitbreiding, en het gebruik van beide in formules
* de psalmodie in alle modi uit te voeren
* een gregoriaans gezang volledig te analyseren én uit te voeren

5. DE MODULES IN DETAIL

INSTAPCURSUS: Gregoriaanse notenleer en kennismaking gregoriaans

Bestemd voor beginners die zeer weinig of geen praktische ervaring notenleer hebben. Beginners die wel al praktische ervaring notenleer hebben, kunnen kiezen om rechtstreeks in te stappen in CURSUS 1.

Onderdelen :

* Basiskennis van de gregoriaanse notenleer
* Initiatie in het gregoriaans

Doel :

Het doel van deze instapcursus is de cursist op een ontspannende manier de gregoriaanse solfège aan te leren. Deze is eenvoudiger dan de moderne solfège, maar kent dezelfde elementen (noten, tonen, halve tonen, interval-len…). De lessen solfège worden afgewisseld met een meer ontspannende initiatie in de wereld van het gregoriaans. De eindtermen van deze cursus zijn:

* Basisvaardigheid in het lezen van het gedrukt gregoriaans notenschrift (vierlijnige notenbalk)
* Basisvaardigheid in het theoretisch inzicht en het zingen van intervallen
* Initiatie in het uitvoeren van gezangen in koorverband onder leiding
* Kennismaking met het gregoriaans als cultureel en muzikaal erfgoed
* Kennismaking met het gregoriaans als kerkelijke muziek en gezongen “woord Gods”
* Kennismaking met het gregoriaans in de liturgie

Inhoud :

* Gregoriaanse notenleer
* Zingen van intervallen
* Koorzang, stemvorming, praktijk (eenvoudige antifonen en kyriale)

Vorm :

Oefeningen, groepslessen, opdrachten, koorzang, officie. De nadruk zal liggen op de gregoriaanse solfège, op het aanleren van de basisbegrippen van het gregoriaans en op de praktijk van het zingen.

Duur en frequentie :

4 volledige dagen + 1 praktijkdag tussen januari en maart

Huistaken :

Van de cursisten wordt verwacht dat zij thuis de lessen en oefeningen doornemen. De thuisstudie en oefeningen zijn een onontbeerlijk werkmiddel: alleen zo kan de cursist met succes de lessen volgen. De cursist kan daarbij nuttig gebruik maken van de speciaal ontworpen oefen-cd.

Documentatie :

* Oefeningenboek (inbegrepen in de cursusprijs)

Vooropleiding :

Geen!

Om je te helpen bij het bepalen van de juiste keuze (instapcursus of rechtstreeks Cursus 1) op jouw persoonlijk niveau, staan de docenten klaar met advies. Je vindt daarvoor een inlegblaadje “Jouw Achtergrondgegevens” dat je ingevuld terugstuurt. De hoofddocent, Pieter Mannaerts, zal je dan verder berichten. Je kunt ook bij hem altijd terecht, via pmannaerts@yahoo.com.
Indien je graag concreet wil kennismaken en inzicht krijgen in jouw persoonlijk niveau, kan je ook gewoon langskomen op de eerste cursusdag van de overige cursussen (in november), waar in de loop van de voormiddag - volledig vrijblijvend en gratis - meer tekst en uitleg gegeven wordt. Nadien kun je dan je keuze maken en je inschrijven. De cursus gaat meteen van start in de namiddag.

CURSUS 1: Initiatie gregoriaans

Bestemd voor :

Cursisten die de instapcursus gevolgd hebben en beginners die wel al praktische ervaring notenleer hebben

Onderdelen :

* Basiskennis van de gregoriaanse notenleer
* Basisbegrippen van het gregoriaans

Doel :

* Basisvaardigheid in het lezen van het gedrukt gregoriaans notenschrift (vierlijnige notenbalk)
* Basiskennis van het begrip neum en de elementaire neumen van de notatie van Sankt Gallen
* Vaardigheid in het uitvoeren van gezangen in koorverband onder leiding

Inhoud :

* Koorzang, stemvorming, praktijk
* Latijn, taal van het gregoriaans: initiatie
* Inleiding liturgie
* Eerste kennismaking met de notatie van Sankt Gallen
* Antifonen, Kyriale
* Modaliteit: indeling in 4

Vorm :

Oefeningen, groepslessen, opdrachten, koorzang, officie

Duur en frequentie:

6 volledige dagen + 1 praktijkdag tussen november en maart

Huistaken :

Van de cursisten wordt verwacht dat zij thuis de lessen en oefeningen doornemen. De thuisstudie en oefeningen zijn een onontbeerlijk werkmiddel: alleen zo kan de cursist met succes de lessen volgen. De cursist kan daarbij nuttig gebruik maken van de speciaal ontworpen oefen-cd.

Documentatie :

* Oefeningenboek en cursus liturgie (inbegrepen in de cursusprijs)
* Oefen-cd (inbegrepen in de cursusprijs)

Vooropleiding :

Basiskennis notenleer.

Om je te helpen bij het bepalen van de juiste instap op jouw persoonlijk niveau, staan de docenten klaar met advies. Je vindt daarvoor een inlegblaadje “Jouw Achtergrondgegevens” dat je ingevuld terugstuurt. De hoofddocent, Pieter Mannaerts, zal je dan verder berichten. Je kan ook bij hem altijd terecht, via pmannaerts@yahoo.com.
Indien je graag concreet wil kennismaken en inzicht krijgen in jouw persoonlijk niveau, kan je ook gewoon langskomen op de eerste cursusdag waar in de loop van de voormiddag - volledig vrijblijvend en gratis - meer tekst en uitleg gegeven wordt. Na de middag kun je dan je keuze maken en je inschrijven. De cursus gaat meteen van start in de namiddag.

CURSUS 2: Basiskennis gregoriaans

Bestemd voor :

Cursisten die Cursus 1 volgden of een gelijkwaardige opleiding genoten (zie Vooropleiding onder Cursus 1) en een bredere basiskennis van alle elementen van het gregoriaans willen verwerven

Doel :

* Basiskennis van de tekstbehandeling, de melodieleer en modaliteit
* Kennis van de vorm van eenvoudige gezangen en hun plaats binnen de liturgie
* Basiskennis van de eenvoudige en samengestelde neumen van Sankt Gallen; herkennen van de oriscus
* Vaardigheid in het uitvoeren van eenvoudige gezangen in koorverband onder leiding

Inhoud :

* Koorzang, stemvorming, praktijk
* Modaliteit: indeling in 8
* Liturgie
* Het Latijnse woord als drager van het joods-christelijk denken
* Semiologie: een eerste overzicht
* Enkele vormen van psalmodie
* Het repertoire wordt gekozen uit het Graduale Triplex en bevat hoofdzakelijk antifonen, introitus- en communiogezangen

Vorm :

Oefeningen, groepslessen, opdrachten, koorzang, officie.
De leerstof wordt ontleend aan gezangen die tijden de lessen aangeleerd worden (inductieve benadering).
Met het oog op de praktijk van het zingen wordt speciaal een volledige dag zangpraktijk voorzien, waarbij naast zangoefeningen ook aangepaste gezangen ingestudeerd worden. De praktijksessie is inbegrepen in de cursus.

Duur en frequentie :

6 volledige dagen + 1 praktijkdag tussen november en maart.

Huistaken :

Van de cursisten wordt verwacht dat zij thuis de lessen en oefeningen doornemen. De thuisstudie en oefeningen zijn een onontbeerlijk werkmiddel: alleen zo kan de cursist met succes de lessen volgen. De cursist kan daarbij nuttig gebruik maken van de speciaal ontworpen oefen-cd.

Documentatie :

* Cursus gregoriaans (inbegrepen in de cursusprijs)
* Cursus liturgie (inbegrepen in de cursusprijs)
* Graduale Triplex (ter plaatse te koop)
* Oefen-cd voor Cursus 2 en 3 (ter plaatse te koop)

Vooropleiding :

Ben je beroepsmusicus of conservatoriumstudent, dan kan je dit aanduiden op het inlegblaadje “Jouw Achtergrondgegevens”, dat je ingevuld terugstuurt. Na het volgen van een inleidende halve lesdag voorafgaand aan de eerste cursusdag kan je rechtstreeks instappen in Cursus 2. Voor advies kan je ook terecht bij de hoofddocent, Pieter Mannaerts, via pmannaerts@yahoo.com.


CURSUS 3: Diepere studie van het gregoriaans

Bestemd voor :

Cursisten die Cursus 2 volgden en een diepere kennis van het gregoriaans willen verwerven

Doel :

* Alle neumen (incl. de neumenscheiding) van Sankt Gallen te benoemen, te interpreteren en te zingen in de liturgische context van de gezangen, met respect voor de tekststructuur en -inhoud
* Inzicht in het verband tussen melodische basisbewegingen en hun uitbreiding, en het gebruik van beide in formules
* Psalmodie in alle modi
* Volledige analyse en uitvoering van een gregoriaans gezang

Inhoud :

* Koorzang, stemvorming, praktijk
* Tekstritme en de relatie woord-toon
* Speciale neumen voor de declamatie van de tekst
* Mis- en officiepsalmodie
* Alle neumen van Sankt Gallen, inclusief de neumenscheiding (coupure)
* Gregoriaans repertoire in het kerkelijk jaar
* Liturgie

Vorm :

Groepslessen, opdrachten, koorzang, officie.

Studie met meer theorie, en minstens twee uur zangpraktijk per lesdag. Bij de leerstof horen representatieve voorbeelden die deels aangeleerd worden en deels enkel als voorbeeld dienen (deductieve benadering).
Met het oog op de praktijk van het zingen wordt speciaal een volledige dag zangpraktijk voorzien, waarbij naast zangoefeningen ook aangepaste gezangen ingestudeerd worden. De praktijksessie is inbegrepen in de cursus.

Duur en frequentie :

6 volledige dagen + 1 praktijkdag tussen november en maart.

Huistaken :

Van de cursisten wordt verwacht dat zij thuis de lessen en oefeningen doornemen. De thuisstudie en oefeningen zijn een onontbeerlijk werkmiddel: alleen zo kan de cursist met succes de lessen volgen. De cursist kan daarbij nuttig gebruik maken van de speciaal ontworpen oefen-cd.

Documentatie :

* Cursus gregoriaans (inbegrepen in de cursusprijs)
* Cursus liturgie (inbegrepen in de cursusprijs)
* Graduale Triplex (ter plaatse te koop)
* Oefen-cd voor Cursus 2 en 3 (ter plaatse te koop)

Vooropleiding :

Cursus 2


6. VERDERE VORMING

1. Zangdagen voor (oud)cursisten

Bestemd voor :

Cursisten en oud-cursisten.

Doel en opvatting :

Het begrijpen van het gregoriaans en de praktijk van het zingen en beluisteren is de diepere wens van de meeste cursisten en tegelijk ook de uiteindelijke bedoeling van de cursus. Om in te spelen op deze wens van de cursisten en afgestudeerden, wordt ook een aantal bijkomende zangdagen georganiseerd. Deze sessies worden opgevat als een gemoedelijk samentreffen van cursisten en docenten, met een gevarieerd programma, waarin de verschillende aspecten van het gregoriaans en de gregoriaanse praktijk aan bod komen.
Zij laten de cursist toe om de leerstof met praktijk te ondersteunen en zich te verdiepen en te bekwamen in het zingen van het gregoriaans. Zij worden gegeven door (gast)docenten of -dirigenten. Voor cursisten is één zangdag (tijdens de cursus) inbegrepen in het cursusgeld. De overige zangdagen worden betaald. Oud-cursisten betalen voor alle zangdagen.

Inhoud en vorm :

Het thema van de zangdag en de behandelde gezangen worden per sessie vastgesteld. Het hoofdaccent ligt op het zingen, waarbij aandacht wordt besteed aan alle facetten, onder meer stem- en ademhalingstechniek. Zij kunnen gecombineerd worden met korte seminaries over bijzondere onderwerpen of bepaalde facetten van het gregoriaans.

Beperking :

De zangdagen kunnen slechts plaatsvinden bij een voldoende aantal inschrijvingen (min. 12) per sessie. De geïnteresseerden worden daarom verzocht onmiddellijk in te schrijven voor de sessies die zij wensen te volgen. De inschrijving is vast voor zover de betrokken sessie plaats heeft. Wanneer echter een bepaalde sessie geen doorgang kan vinden, worden de ingeschrevenen verwittigd en het betaalde bedrag teruggestort.

2. Cursus Latijn

Bestemd voor :

Cursisten en oud-cursisten

Doel en inhoud :

Deze cursus heeft als bedoeling de cursist de basisbeginselen van de Latijnse taal bij te brengen, zodat hij zich kan behelpen bij het ontleden en vertalen van de Latijnse gezangen. Deze cursus omvat 6 halve dagen, die vallen in de periode tussen maart en november, en kan dus complementair aan de cursus gregoriaans worden gevolgd. De cursus Latijn wordt op geregelde tijdstippen (indien mogelijk tweejaarlijks) georganiseerd en tijdig aangekondigd.

3. Seminaries

Bestemd voor :

Cursisten en oud-cursisten

Doel en inhoud :

Af en toe richt het Centrum, al dan niet samen met een zustervereniging, seminaries in over bepaalde deelaspecten van het gregoriaans. Zij worden gegeven door gastdocenten uit binnen- en buitenland, over onderwerpen als modaliteit, handschriften, paleografie, liturgie, geschiedenis, formules, enz. Deze seminaries richten zich eerder tot de afgestudeerde cursisten en personen die de basiskennis bezitten van de gregoriaanse zang in zijn verschillende facetten.

7. PRAKTISCHE INFORMATIE CURSUSJAAR 2014-2015

Instapcursus (instapjaar): volledige dagen:

2015: 10/1, 7/2, 28/2, 7/3 , 28/3 (slotdag)

Cursus 1, 2 & 3: volledige dagen:

2014: 22/11, 13/12
2015: 10/1, 7/2, 28/2, 7/3, 28/3 (slotdag)


Instapcursus: 150 euro - Cursus 1: 195 euro - Cursussen 2 & 3: 215 euro

- Praktijkdag inbegrepen
- Jongeren-korting: 25 euro voor instapcursus - 50 euro voor cursus 1, 2 & 3
- Groepskorting:
* Instapcursus: vanaf 3e pers.: 10 euro; vanaf 5e pers.: 20 euro
* Cursus 1: vanaf 3e pers.: 15 euro ; vanaf 5e pers.: 30 euro
* Cursus 2 & 3: vanaf 3e pers.: 20 euro; vanaf 5e pers.: 40 euro
- In geval van vraag om advies dient het cursusgeld eerst na het advies betaald te worden.

Startpagina Cursus Waar? Organisatie Allerlei