Allerlei

[Fotoreportage] [Links] [Oudere nieuwsflitsen] [Agenda]

Oudere nieuwsflitsen


Ike de Loos, "Patronen ontrafeld - Studies over gregoriaanse gezangen en Middelnederlandse liederen".


Uitnodiging voor het bijwonen van de presentatie van de bundel Ike de Loos, "Patronen ontrafeld - Studies over gregoriaanse gezangen en Middelnederlandse liederen".

Musicoloog Ike de Loos liet bij haar overlijden in 2010 een en uitgebreid wetenschappelijk oeuvre na. Met haar onderzoek bestreek zij een breed terrein: het gregoriaanse repertoire (in het bijzonder van de twaalfde en dertiende eeuw), heiligenofficies in hun lokale context, de raakvlakken van de liturgie en het lied in de volkstaal, en de streepjesnotatie in het Gruuthuse-handschrift.

Vier Utrechtse collega-mediëvisten hebben een bundel samengesteld met een bloemlezing van haar verspreide artikelen, aangevuld met een reconstructie van gezangen voor het feest van de heilige Willibrord, een complete bibliografie en een inleiding.

Deze bundel verschijnt bij Uitgeverij Verloren te Hilversum.

De presentatie van deze bloemlezing vindt plaats op woensdag 7 maart, 20.00 uur, in de Dekenkapel van de Pieterskerk, Pieterskerkhof 5, Utrecht (Nederland).

Ontvangst met koffie en thee vanaf 19.30 uur.

Muziek en zang zullen verzorgd worden door Fala Música o.l.v. Maurice van Lieshout en door de Utrechtse Vrouwen Schola o.l.v. Arnoud Heerings.

Na afloop van het concert is er gelegenheid om de bundel te kopen.

Prijs: € 25,–.

Informatie en opgave bij Dieuwke van der Poel. (Email: d.e.vanderpoel@uu.nl).


70.000 Bouwsteenboxen Westvleteren naar buitenland

Na de succesvolle verkoop van 93.000 ‘bouwsteenboxen’ in de Colruytwinkels in november vorig jaar, voeren de trappisten van Westvleteren hun bier nu ook tijdelijk uit naar het buitenland. In november werd het trappistenbier Westvleteren 12, dat in principe slechts aan de abdijpoort beschikbaar is, via de Colruytwinkels eenmalig in de handel aangeboden. De hele voorraad was toen in minder dan 48 uur uitverkocht. 

Om aan de enorme internationale vraag te voldoen zal het bier ook eenmalig in enkele andere landen aangeboden worden. Deze dagen vertrekken de eerste boxen naar Zwitserland, Ierland en Frankrijk. In maart gaat ons bier dan naar Italië, Spanje en de Verenigde Staten. Eind april wordt uitgevoerd naar Nederland, Canada en voor een tweede keer naar Frankrijk. Voor de acht landen samen gaat het om 70.000 boxen. 

De abdijgemeenschap is zich wel bewust dat ze hiermee niet kan voldoen aan de wereldvraag.

Eenmaal deze speciale actie is voltooid, blijft het bier, zoals in het verleden, te koop aangeboden aan de kloosterpoort en dit enkel na telefonische reservatie. Jaarlijks wordt 4.750 hectoliter bier gebrouwen.


Een nieuwe website voor Psallentes

Het vocaal ensemble 'Psallentes' heeft sinds de jaarwisseling een nieuwe website, te zien op www.psallentes.be of www.psallentes.com. Kijk er gerust eens rond. Je kan er ook inschrijven op de blog-site ('subscribe' klikken - logisch), waardoor je goed op de hoogte kunt blijven van de activiteiten van Psallentes.

Psallentes - sedert 2000 - is een ensemble onder de leiding van Hendrik Vanden Abeele (oud-cursist) dat zich toelegt op laatmiddeleeuws gregoriaans en polyfone aanverwanten. Sinds kort brengen ze cd's uit op het jonge label Le Bricoleur. Deze cd's zijn in de handel verkrijgbaar, of ook rechtstreeks op www.le-bricoleur.com.

Psallentes vzw

Arthur De Greefstraat 34
3000 Leuven
info@psallentes.be
www.psallentes.be
http://nl.youtube.com/quijote347

Le Bricoleur

info@le-bricoleur.com
www.le-bricoleur.com


Guardiniprijs voor Nikolaus Harnoncourt

De bekende Duits-Oostenrijkse dirigent Nikolaus Harnoncourt werd onlangs onderscheiden met de Guardini-prijs van de Katholieke Academie van Beieren (Duitsland).

Volgens Florian Schuller, de directeur van de Academie, werd Harnoncourt niet enkel onderscheiden als dirigent, maar tevens als “modern denker en commentator van gebeurtenissen”. Als muzikant slaagt hij er volgens Schuller als weinig anderen in om het onzegbare tot uitdrukking te brengen. Harnoncourt, die op 6 december 1929 in Berlijn werd geboren en die later in het Oostenrijkse Graz opgroeide, omschrijft muziek als “de navelstreng waarmee de mens met God verbonden is.”

Harnoncourt is wereldberoemd wegens zijn unieke uitvoeringen van barok- en renaissancemuziek.

De Romano-Guardini-Prijs wordt sinds 1970 tweejaarlijks toegekend, om ervoor te zorgen dat de geestelijke erfenis van de Duits-Italiaanse filosoof en theoloog Romano Guardini (1885-1968) niet in de vergetelheid geraakt.De prestigieuze onderscheiding werd eerder ook al gewonnen door de theoloog Karl Rahner, de componist Carl Orff en de Duitse president Richard von Weizsäcker.


365 dagen met Dietrich Bonhoeffer

Met ‘Dietrich Bonhoeffer - Een thematisch dagboek’ heeft auteur Gerard Dekker puik werk geleverd. Een tekst van Bonhoeffer voor elke dag van het jaar, meditatief en reflexief van aard. Dekker doet de hele Bonhoeffer (1906-1945) recht door in de keuze van teksten van deze Duitse theoloog niet eenzijdig te werk te gaan. De auteur heeft de teksten van Bonhoeffer naar thema gegroepeerd. Beslist geen makkie omdat bij Bonhoeffer de gedachten over God, geloof, kerk en leven erg nauw met elkaar verweven zijn. Thema’s zijn onder meer ‘Op zoek naar God’, ‘De wereld waarin we leven’, ‘De zin van het leven’ en ‘Over tijd en eeuwigheid’.
In tegenstelling tot wat vele anderen uit de vorige eeuw overkomt, blijft het leven en werk van Bonhoeffer nog steeds veel mensen boeien en inspireren. Het visionaire gehalte van zijn werk is daar beslist niet vreemd aan. Velen herkennen in wat hij schreef hun eigen situatie. Een andere reden is dat de combinatie van diepe vroomheid en radicale wereldbetrokkenheid kenmerkend was voor heel zijn gedachtenwereld, wat velen aanspreekt die naar de verbinding tussen spiritualiteit en wereldlijke verbondenheid op zoek zijn.

Gerard Dekker, Dietrich Bonhoeffer – Een thematisch dagboek

Uitgeverij Averbode/Meinema, Zoetermeer - 411 pagina’s - 25 euro.


Trappist nu ook op postzegel

De postzegel met Westvleteren 12 verschijnt 16 januari 2012

Op 16 januari verschijnen de 6 trappistenbieren ook op postzegel. Na de Colruyt-hype in het kader van de financiering van de nieuwbouw van de Sint-Sixtusabdij zijn alle trappistenbieren nu ook vereeuwigd op een postzegel.

Trappistenbier, of kortweg "trappist", is bier dat door trappisten, monniken van de orde der cisterciënzers, wordt gebrouwen. Het is dus geen biersoort, zoals vaak wordt gedacht, maar een omschrijving van de herkomst ervan. De naam "trappist" is afgeleid van "La Trappe", één van de stichtende abdijen van de trappistenorde in Frankrijk. De door monniken gebrouwen trappistenbieren worden wereldwijd geprezen om hun ambachtelijkheid en diepe smaak. Zes van de zeven trappistenbieren worden in België gebrouwen, namelijk in Achel, Chimay, Orval, Rochefort, Westmalle en Westvleteren. Op de postzegels zette bpost deze zes Belgische trappisten met telkens het flesje, het glas (bedrukt met vernis) en de capsule in de kijker. Het blaadje bestaat uit een fotocollage van de zes abdijen. Deze postzegels met de afbeeldingen van de zes Belgisch trappistenbieren zijn bestemd voor zendingen binnen Europa, maar het is geen enkel probleem als je deze zegels ook wil gebruiken voor binnenlandse zendingen. Dat is toegestaan.


Tentoonstelling GODDELIJKE KLANKEN (Museum M, Leuven)

De Alamire Foundation maakte in opdracht van de Vlaamse Gemeenschap een inventaris van de  muziekhandschriften die bewaard zijn in Vlaanderen en die dateren van de periode 1100 tot 1800. De tentoonstelling in M presenteert een beperkte selectie van die handschriften en maakt meteen duidelijk hoe een muziekhandschrift door de eeuwen heen veranderde op het vlak van productie, verluchting, de notatie van muziek en tekst en van de keuze van het repertoire.
De kern van de tentoonstelling wordt gevormd door een selectie van dertien handschriften die gemaakt werden in Vlaanderen en er ook worden bewaard, en die een opmerkelijke verscheidenheid tonen in ouderdom, presentatie, grootte en verluchting. Een groot aantal handschriften werd doorheen de eeuwen intensief gebruikt en getuigt dan ook van het muziek- en gemeenschapsleven in de instellingen waarin ze geschreven werden.

Klankinstallatie

Deze tentoonstelling plaatst zowel de manuscripten als de klinkende muziek in het middelpunt. Via de klankinstallatie 'Dioramatized #2'  kan de bezoeker ook horen wat hij ziet en de verschillen in stijl, vorm en uitvoeringswijze beluisteren. Vier antifonaria uit respectievelijk de 11de, 13de, 15de en 18de eeuw worden op de tentoonstelling in beeld/klank gebracht door internationale topensembles.

Info : www.alamirefoundation.org


Zangdag van 22 oktober in Affligem : Cyriel Tonnaer blikt terug

De zangdag van 22 oktober in de abdij van Affligem was een heel aangenaam weerzien van cursisten en oud-cursisten rond het gregoriaans.  Voor het eerst mochten we kennis maken met Cyriel Tonnaer, een Nederlandse specialist gregoriaans, die begeesterd ons leerde kennismaken met minder traditionele en ongekende advents- en kerstgezangen.  Het werd een beklijvende kennismaking, die ons eens temeer de grote rijkdom van het repertoire openbaarde.  Opvallend was dat, waar de deelnemers normaal met enthousiasme terugblikken op zo’n dag, het nu eens de docent was die ons volgend enthousiast briefje toestuurde.  Met zijn toestemming drukken we het hierbij af.

Beste Pieter, Frans en Mia,

Met plezier kijk ik terug op de zangdag van gisteren in Affligem.

Na bij aankomst prettig te hebben kennis te hebben gemaakt met Mia Pastijn en met de gastenpater zijn we om 10.00 uur begonnen aan een zangdag, waarvan ik toen nog niet kon vermoeden dat het zo'n mooie dag zou worden.
Tijdens de ochtendsessie heb ik waarschijnlijk iets meer gesproken, maar ik wilde toch even verduidelijken hoe mijn insteek zou zijn die dag. De deelnemers hebben dat volgens mij goed opgepakt. Ik heb genoten van hun zangniveau, met name de vrouwelijke stemmen hebben me geraakt, zij zongen heel zuiver en zij pasten zich zeer goed aan mijn interpretatie van de neumen aan. 's Middags waren we meer aan elkaar gewend en vond ik een beter evenwicht tussen gesproken woord en zang.
Mijn bedoeling was om via de zondagen van de Advent, die vol zinderende spanning zitten, te komen tot een triomfale ontknoping diep in de nacht, die vervolgens via een sprankelend Lux fulgebit in de Dageraadsmis aan het daglicht komt. Uiteindelijk wordt met ramshoorn- 
en trompetgeschal uit psalm 98 (97) in de introïtus Puer natus est de komst van de Koning, die komt om recht en onrecht uit elkaar te slaan en naar wie we in de Advent naar uitkijken, krachtig ondersteund.

Bedankt voor deze, ook voor mij leerzame, dag en voor het gastvrije onthaal.
Tot ziens en met hartelijke groet,

Cyriel

Cyriel Tonnaer was geraakt door de stemmen van onze dames.


Premonstratenzer gregoriaans in de Nederlanden

Liturgische en gregoriaanse handschriften (13de-16de eeuw)

Zaterdag 7 mei 2011 – Abdij van Grimbergen

Wanneer je een publicatie over 'liturgische handschriften' ter hand neemt, kun je soms verrast worden, omdat zulke handschriften vanuit verschillende wetenschappelijke disciplines worden bestudeerd: de kunstgeschiedenis omwille van de verluchting, uiteraard de liturgie en eveneens de muziekgeschiedenis, zonder de bibliotheekgeschiedenis te vergeten. Deze studiedag wil een synthese brengen. De aanleiding is het inventarisatieproject van de handgeschreven antifonaria in Vlaanderen door de Leuvense Alamire Foundation.



Voormiddag
Vooreerst zal liturgiespecialist en norbertijn C. Monsieur een overzicht geven van de verschillende geschreven bronnen waardoor we de liturgische vieringen in de middeleeuwse norbertijnenabdijen kennen en van de wijze waarop de neergeschreven tekst in de liturgie functioneert. Bijzondere aandacht zal hierbij worden geschonken aan de zangboeken.
Vervolgens brengt de Duitse onderzoekster I. Behrendt een beredeneerd overzicht van de belangrijkste gregoriaanse handschriften die zij bij haar inventarisatiewerk in de Brabantse norbertijnenabdijen heeft aangetroffen, evenals van andere in de Koninklijke Bibliotheek in Brussel.

Namiddag
In de namiddag krijgt het in 2008 voor de Collectie Vlaanderen aangekocht Antifonarium Tsgrooten, genoemd naar de abt van Tongerlo die het in 1522 liet vervaardigen, alle aandacht. Van dit handschrift zijn meer gegevens gekend dan over de meeste gregoriaanse handschriften: datum, opdrachtgever en scribent zijn geïdentificeerd in de bron. P. Mannaerts en S. Long, musicologen verbonden aan de Alamire Foundation, bespreken de hymnen en de gezangen van de heiligenfeesten in het handschrift (o.m. op het feest van Sint-Augustinus) en illustreren aan de hand van de gebruikssporen de rol die het handschrift speelde in het dagelijks abdijleven in Tongerlo. De bekende kunsthistorica L. Watteeuw, verbonden aan Illuminare, Studiecentrum voor Middeleeuwse Kunst (K.U.Leuven), laat ons ten slotte ook kennismaken met de miniaturen in dit kostbare handschrift en situeert het onder tijdgenoten.


EUREGIO Gregoriaans

Zopas werd in Duitsland, Nederland en België EUREGIO Gregorianik opgericht, een samenwerkingsproject van de Folkwang Universität der Künste (D) met het Koninklijk Conservatorium Den Haag (NL) en de Katholieke Universiteit Leuven (B). Het doel van deze samenwerking is het opzetten van een gregoriaans netwerk voor gregoriaanse schola's en hun dirigenten, voor professionele en niet-professionele musici, voor musicologen en theologen.

Wat doen ze?
Deze samenwerking moet o.a. leiden tot de organisatie van een Gregoriaans Festival in Essen (op 21 en 22 mei 2011 onder het motto 'Gregoriaans en orgel'), tot het uitgeven van handreikingen rondom bepaalde thema's (geschiedenis, liturgie, modaliteit, vormen en genres, semiologie, paleografie en praktijk, tot docentenuitwisseling op hogeschoolniveau en tot workshops en cursussen over de theorie en de praktijk van het gregoriaans.

Contact
Contactpersonen zijn Prof. Dr. Stefan Klöckner (Essen), Dr. Pieter Mannaerts (Leuven), Dr. Marcel Zijlstra (Den Haag) en Drs. Anthony Zielhorst (Den Haag).
[EUREGIO Gregorianik - 31 januari 2011]

Handschriften Bamberg online

Ter info deze link naar de website van de Staatsbibliothek van Bamberg. Daar staan de digitale handschriften uit de Kaiser-Heinrich-Bibliothek online.
Voor gregorianisten zijn de handschriften lit. 5, 6, 7 en 8 zeker van belang (twee cantatoria, een graduale-sequentiarium en een tonarium-troparium-sequentiarium). Net als bij de Sankt-Galler handschriften volledig digitaal beschikbaar: plezier verzekerd!

[Pieter Mannaerts - 3 januari 2011]

Nieuw programma gregoriaans op Concertzender

Sinds zondag 14 november 2010 heeft de Concertzender een nieuw, wekelijks programma over het gregoriaans: "Bonum est". Dit programma wordt elke zondag van 17.00 tot 18.00 uur uitgezonden en na elke 8 en 20 dagen herhaald op maandag respectievelijk zaterdag van 12.00 tot 13.00 uur.

Tevens is iedere aflevering na de eerste uitzending via de website van de Concertzender oproepbaar (zoek aldaar: Bonum est), zodat het programma op elk gewenst moment kan worden beluisterd. De programmagids op deze website geeft inmiddels al een goede indruk van de rijke (en vaak zelfs voor 'kenners' verrassende) inhoud van "Bonum est". Het is bovendien mogelijk in deze programmagids circa drie weken vooruit te kijken naar de inhoud. Het gregoriaans wordt hier op velerlei manieren aan de orde gesteld, ook in relatie tot verwante monodische tradities, met gebruik van zowel oude als recente opnamen. Gesproken toelichtingen blijven tot een minimum beperkt, de muziek zelf staat voorop.
Het programma wordt samengesteld door Geert Maessen.

Praktisch
Ontvangst:
- op internet: http://www.concertzender.nl
- op de kabel, frequentie 99,5 (Groot-Amsterdam en Haarlem)
Zie tevens: www.gregoriana.nl/0126radio.htm, alwaar reacties staan vermeld.
Een promotiefilmpje staat op http://www.youtube.com/watch?v=GwLgmPVQaTQ.

[Reinier van der Lof - 14 november 2010]


Gregoriaanse muziek toegankelijk op Muziekweb

Sinds kort zijn de ruim 400 cd’s met gregoriaanse muziek uit de collectie van de Centrale Discotheek Rotterdam volledig gecatalogiseerd. De enorme rijkdom van deze prachtige muziek is nu compleet te doorzoeken op muziekweb.nl! Bovendien is er een speciale tijdlijn gemaakt rond het gregoriaans.

Het gregoriaans ligt aan de basis van de westerse muziek, en tot op de dag van vandaag worden mensen geraakt door het pure, spirituele karakter van deze muziek. Op Muziekweb is de rijkdom van het gregoriaans nu toegankelijk gemaakt: onder de componist ‘anoniem’ kunt u alle gezangen vinden waarvan opnames in de collectie te vinden zijn.
Ter gelegenheid van de ontsluiting van deze muziek is er een speciale tijdlijn gemaakt, die de beginnende liefhebber helpt bij het kennismaken met het omvangrijke repertoire. De tijdlijn neemt de luisteraar aan de hand door het kerkelijk jaar, van Kerst tot Pinksteren.

Bij de Centrale Discotheek Rotterdam vind je Europa’s grootste muziekcollectie. Alle muziek is te beluisteren en te lenen. Daarnaast is de collectie ook te leen via bibliotheken in heel Nederland.

[Bron: muziekweb.nl - 6 oktober 2010]

Google vertaalt nu ook in het Latijn

Een beetje latijn door je speech mengen kan wonderen doen, vraag dat maar aan Bart De Wever. En nee, je hoeft echt geen dikke boeken met citaten doornemen, voortaan schrijf je die 'historische' uitspraken gewoon zelf - met hulp van Google. De Translate dienst van het bedrijf schotelt naast exotische talen als IJslands, Maltees of Welsh nu ook Latijn als bron- én doeltaal voor.

Je zou er dus ook je huiswerk of dat van je kinderen mee kunnen vertalen, al lijkt ons dat een hachelijke zaak. Een bekende quote uit Commentarii de bello Gallico van Julius Caesar klonk eens vertaald immers als volgt:
Van al deze, Belgen zijn de dappersten, omdat, zoals uit de cultuur en beschaving van de provincie zijn ze afwezig, ze het minst vaak bezocht door kooplieden, en die dingen die de neiging hebben om de geesten van de invoer verwijfde, ze zijn het dichtst bij de Duitsers, die wonen buiten de Rijn, met wie ze voortdurend oorlog voeren.

Zoals steeds bij Google Translate snap je met andere woorden de betekenis wel, maar klinkt het allemaal wat stroef en mechanisch. Anderzijds: de kans dat je toehoorders ook echt de Latijnse grammatica onder de knie hebben - en je dus met je vertaalde spreuk door de mand valt - is bijzonder klein.

Ook Gregorianisten en cursisten van de cursus Latijn van het Centrum Gregoriaans kunnen de vertaaldienst in hun voordeel gebruiken. Een kleine proef lijkt bevredigend: 'Zalig de armen van geest' werd keurig vertaald in 'Beati pauperes spiritu'. Omgekeerd leverde 'Dominus díxit ad me: Fílius méus es tu, égo hódie génui te' het ietwat stroeve Nederlandse 'De Heere zeide tot mij: Gij zijt Mijn Zoon, heden heb ik u heden verwekt' op. Niet loepzuiver, misschien, maar toch wel bruikbaar.

De Latijnse vertaling op Google bereik je rechtstreeks via volgende links:
Nederlands naar Latijn.
Latijn naar Nederlands.

[Bron: De Tijd en eigen berichtgeving - 1 oktober 2010]

Drie Zang+ namiddagen

Laat je vrienden kennismaken met Gregoriaans

Een prachtige manier om geïnteresseerden in contact te brengen met onze cursus zijn de zgn Zang+ namiddagen. Het zijn momenten waarop iedere belangstellende gratis kan meezingen met onze cursisten en oud-cursisten onder de kundige leiding van Frans Mariman.
De Zang+ namiddagen blijken een groot succes: belangstellenden sluiten bijna naadloos aan bij de zang en verschillende van hen mochten we dit jaar als cursist begroeten. Voor de volgende sessie is de eerste inschrijving al binnen.
Vandaar onze vraag: stuur mensen die van gregoriaans houden naar een of meer van onze drie Zang+ namiddagen. Ze vinden plaats op:
  • Zaterdag 2 oktober 13.30 u. in St.-Baafskathedraal te Gent
  • Zaterdag 16 oktober 13.30 u. in St.-Romboutskathedraal te Mechelen
  • Zaterdag 23 oktober 13.30 u. in Sint.-Quintinuskathedraal te Hasselt
De toegang is gratis. Er moet niet vooraf ingeschreven worden.
Iedereen is zonder meer welkom.
Naast eenvoudige misgezangen (die we nu eens goed zullen leren zingen) wordt er gezongen uit het mis- en officierepertoire.
Wij rekenen op u en zullen blij zijn u te mogen verwelkomen.


Watervliet Mystiek

Muzikale erfgoeddag rond unieke Antifonaria

In september 2007 organiseerde het Gent Festival van Vlaanderen De Queeste, een zoektocht naar muzikaal erfgoed. Zo werden in Watervliet een aantal waardevolle Antifonaria (boeken uit 1624 met eenstemmig gregoriaanse gezangen) ontdekt. Reden genoeg om rond deze collectie een muzikale happening te organiseren. Onder leiding van Hendrik Vanden Abeele neemt Psallentes u mee naar deze boeiende verborgen wereld. Zij laten de boeken letterlijk opnieuw klinken. De Scola Gregoriana Brugensis plaatst deze traditie nog meer in de verf via een authentieke opluistering van de mis. Watervliet op zich is natuurlijk ook een ontdekking waard. Voor één dag staat het dorp in het teken van Mystiek!

Deze muzikale erfgoeddag vindt plaats op zondag 10 oktober 2010 in de historische O.L.V-Hemelvaartkerk, Stee, 9988 Watervliet.

Programma
  • 10.00 uur: Hoogmis
  • 11.30 uur: Korte rondleiding met gids in de kerk
  • 14.30 uur: Workshop Gregoriaans met Psallentes (o.l.v. Hendrik Vanden Abeele)
  • 14.30 uur: Het pittoreske Watervliet: dorpswandeling met gids
  • 17.00 uur: Psallentes (gregoriaans ensemble o.l.v. Hendrik Vanden Abeele) zingt koorgezangen uit de Antifonaria van 1624 van de kerk van Watervliet
Tickets, info en reserveringen:
vzw De Vrienden van Watervliet, Moershoofde 1, 9980 Sint-Laureins, T 09.328.92.32
e-mail: vzw.devriendenvanwatervliet@telenet.be
Internet: Festival Gent
In samenwerking met de provincie Oost-Vlaanderen.


Cultuurreis naar Solesmes

Een foto-impressie

Van 13 tot en met 16 mei ging, in samenwerking met Davidsfonds-cultuurreizen, een reis naar de abdijen van Solesmes en St.-Wandrille door. 22 deelnemers genoten met volle teugen van deze vierdaagse met als thema 'gregoriaans begrijpen en beleven'.
In bijlage enkele foto's...





















Bekijk hier een Powerpoint-impressie van de reis naar Solesmes, bijeengesprokkeld door deelnemer Piet Janssen

Bijzondere ZANGdag met
Inga Behrendt
op zaterdag 8 mei 2010

Inga Behrendt
Inga Behrendt
Inga Behrendt is van Duitse afkomst, musicologe, specialiste en dirigente Gregoriaans. Na haar studies kerkmuziek aan de Musikhochschule in Essen was ze medewerkster aan de Gregoriaanse muziekfaculteiten in Wenen en in Graz, waar ze onlangs haar doctoraatsdiploma behaalde. Wie haar kent, weet dat ze zeer gedegen is in Gregoriaans.

Heiligengezangen
Inga Behrendt koos als thema: De Heiligengezangen, meer speciaal ook Hildegard Von Bingen. Een bijzondere invalshoek, die we tot op heden nog niet kenden. Dat belooft.

Praktisch
Deze zangdag vindt plaats in de Abdij van Dendermonde. De abdij ligt aan de Vlasmarkt, op een boogscheut van het station, en ook goed bereikbaar per wagen. Er is (beperkte) parking in de abdij, ingang naast de abdijwinkel in de Dijkstraat.

We komen samen vanaf 09.30 uur voor de ontvangst met koffie en thee. Start om 10 uur en einde om 16 uur. Deelnameprijs is 17 euro.

Dagindeling
09.30 u. onthaal
10.00 u. sessie 1
11.00 u. pauze
11.15 u. sessie 2
12.30 u. middagmaal
13.30 u. sessie 3
14.30 u. pauze
14.45 u. sessie 4
16.00 u. einde.

Inschrijven
Hoewel iedereen sowieso welkom is, ook al beslis je op het allerlaatste moment, is het steeds nuttig Mia Pastijn te verwittigen wanneer je komt. Zo kan de abdij haar voorzorgen nemen. Geef je naam op aan Mia, of bel met Mia of mail haar.
Het middagmaal vindt plaats in de refter van de abdij, samen met de paters en broeders. Prijs van de maaltijd is 15 euro. Voor de maaltijd is het wel noodzakelijk dat je vooraf inschrijft bij Mia Pastijn, nl. vóór donderdag 6 mei.
Wij hopen van harte dat deze aanbieding je zal kunnen bekoren. Wacht niet en schrijf nù in bij Mia Pastijn, Keldermansvest 47, 2800 Mechelen, 015/20.18.26, mia.pastijn@telenet.be.

Lucienne Van Gastel, administratie cursisten

Ook Latijn kun je leren

Nieuwe cursus in mei!
Cursus Latijn - Luc Vermeulen Gregoriaans is in wezen het uitzingen en brengen van het woord: melodie en woord zijn hier één. Zingen wat er staat, is weten en begrijpen wat er staat, wat je zingt.
Reeds verscheidene keren organiseerde het Centrum Gregoriaans een cursus Latijn, die volledig inspeelt op en aansluit bij het Gregoriaans en de cursussen in Drongen. Niet alleen het christelijk Latijn (Kerklatijn) op zich dus, maar ook achtergrond erbij.
Deze cursus biedt:
  • Leessleutels: lettergrepen worden woorden, begrepen woorden, woorden worden zinnen, begrepen zinnen, begrepen zinnen leiden tot tekstexpressie.
  • Basisinitiatie in de Latijnse taal algemeen en in het Latijn van de Gregoriaanse gezangen in het bijzonder, waarbij gebruikt gemaakt wordt van teksten uit het Corpus Gregorianum.
  • Inhoud: Taalschat; Woordbetekenis zo nodig vanuit theologische en exegetische invalshoeken; Grammatica; Zinsbouw
Een voorsmaakje?
Luc Vermeulen stelde deze cursus samen. Hij studeerde klassieke filologie en was fulltime godsdienstleraar in de 2e graad ASO te St.-Niklaas. Hij is sinds zijn 14e bezig met Gregoriaans en is lid van de Schola Cantorum van de St.-Nicolaaskerk. Hij is bij wijze van hobby intens bezig met Bijbelstudie en kerkgeschiedenis.
Je kunt nu vrijblijvend kennismaken met zijn indrukwekkend cursusboek. Een voorsmaakje ervan vind je hier als pdf-bestand.

In mei 2010 begint een nieuwe cursus Latijn. Schrijf nu in voor deze cursus via dit document.

Gregoriaans doorheen het jaar

Op zondag 21 maart 2010 zingt de Damesschola van Drongen in de Abdij O.L.V. Vlierbeek te Kessel-Lo een keur van gregoriaanse gezangen door het jaar onder leiding van Frans Mariman. Het concert begint om 16 uur

De Damesschola van Drongen bestaat uit gevormde zangers, cursisten en oud-cursisten van het Centrum Gregoriaans te Drongen, en docenten en studenten van conservatoria en muziekscholen.

Cantores voor dit concert zijn: Katelijne Van Laethem en Jeanine Lambrechts, docenten zang aan het Lemmensinstituut te Leuven.

Kaarten voor dit concert kosten 9 euro en zijn te verkrijgen vóór het concert vanaf 15.15 uur.
Reserveren en info: elke dag tussen 10 en 12 u via tel. +32.16.47.12.60.


Gregoriaanse Eucharistie In Palmis

Slotsessie 2009-2010
Het bestuur en de cursisten van het Centrum Gregoriaans hebben het genoegen u, uw gezin en uw vrienden hierbij uit te nodigen tot de Gregoriaanse Eucharistie In Palmis die zij opluisteren als slot van de sessie 2009-2010, op zaterdag 27 maart 2010 om 16.30 uur in de Parochiekerk van Drongen (Gent).
Samenkomst in de pandgang van de Oude Abdij, naast de kerk.

Passieverhaal
Palmzondag is een bijzondere Gregoriaanse viering: niet alleen wordt de palmprocessie gezongen, maar ook het Passieverhaal. De palmprocessie vertrekt vanuit de Oude Abdij. De gregoriaanse gezangen worden verzorgd door de cursisten, oud-cursisten en docenten.

De dienst wordt voorgegaan door E.H. Joris Polfliet, docent, en E.H. Joost Deboever, pastoor van St.-Gerolf Drongen.

Receptie
Nadien nodigen wij u graag uit op een kleine vriendschapsreceptie.

Hartelijk welkom, met de speciale groeten van het Bestuur.

Grote Zangdag op 6 maart

Frans Mariman Naar jaarlijkse traditie is nu de grote Zang-dag in aantocht! Groot omdat hij bedoeld is voor alle afgestudeerden samen met alle cursisten. Telkenjare een boeiende belevenis.
Dit jaar leidt Frans Mariman de dag. Het wordt een aangename mengeling van gezangen en oefeningen. Natuurlijk zal ook de mis van de slotdag - de Palm-processie en de Palm-mis - verder ingestudeerd worden, zodat het een prima uitvoering wordt, waaraan we zoveel meer zullen hebben!

Praktisch
Deze zangdag vindt plaats in Abdij van GRIMBERGEN. De abdij ligt vlak aan de grote abdijkerk, die tevens dorpskerk is. Van verre te zien, een waar oriëntatiepunt. We komen samen vanaf 9.30 uur voor de ontvangst met koffie en thee. Start om 10 u. en einde om 16 u. De prijs is 17 euro.
Middagmaal vindt plaats in het nabijgelegen FENIKSHOF. Prijs is 15 euro. Voor de maaltijd moet je wel vooraf inschrijven bij Mia Pastijn, nl. vóór donderdag 4 maart.
Wij hopen van harte dat deze aanbieding je zal kunnen bekoren. Wacht niet en schrijf nù in bij Mia Pastijn, Keldermansvest 47, 2800 Mechelen, 015/20.18.26, mia.pastijn@telenet.be.


Paters van Westvleteren brengen paas-cd uit

In de trappistenabdij van Westvleteren is de cd Triduum Paschale, Pasen in polyfonie en abdijzang voorgesteld. Op de cd, die tot stand kwam met de steun van het Davidsfonds, zingen 5 van de 23 broeders Gregoriaanse paasliederen, met steun van het Ensemble Psallentes en het mannenkoor Capilla Flamenca.
Voor de cd werden vijf trappisten aangesproken die voorzingen in de abdij, evenals de organist van Westvleteren. Dirigent van dienst is Ignace Thevelein, kapelmeester van de Brugse Sint-Salvatorskathedraal en dirigent van het concertkoor Collegium de Dunis en het kathedraalkoor van Brugge.

Volgens Peter Peene, nationaal voorzitter van het Davidsfonds, is het niet de bedoeling met deze cd in de voetsporen te treden van andere opgemerkte opnames, zoals die van de monniken van Silos of Heiligenkreuz: "De Nederlandstalige liederen zijn een stap op een lange muzikale en spirituele weg die na meer dan negen eeuwen onverminderd verder gaat. Zo bouwen de broeders ook muzikaal aan de toekomst."

De trappisten van Westvleteren traden al eerder naar buiten naar aanleiding van de 175ste verjaardag van de abdij en de verbouwingen. Broeder Godfried, prior van Westvleteren: "Deze muziek-cd ligt in het verlengde daarvan. Het is belangrijk dat de verbouwingswerken door een ruimere gemeenschap gesteund worden, niet enkel financieel maar ook moreel. De aandacht en betrokkenheid van de gemeenschap rondom de abdij is belangrijk. Een abdij is meer dan stenen, zij heeft ook een hart, een ziel."

[Bron: De Standaard]

Nederlandse priesterstudenten
maken gregoriaanse kerst-cd

Lux Drie Nederlandse priesterstudenten hebben een cd uitgebracht met gregoriaanse advent- en kerstzang. De cd, Lux (licht), is opgenomen in de kapel van het grootseminarie van het bisdom Haarlem-Amsterdam in Vogelenzang.

Met zijn drieën
Gino Martina (20), Johannes van Voorst (21) en Sander Zwezerijnen (21) hebben tijdens hun studie alledrie als cantor ervaring opgedaan in het zingen van gregoriaans repertoire. Ook hebben ze uitvoeringspraktijken bestudeerd, en les gehad bij de Benedictijnen in Vaals. In de herfst namen ze met een geleende digitale recorder de twintig nummers op voor de cd.

Fris geluid
Sander: “We wilden laten horen dat er ook jonge mensen zijn die graag gregoriaans zingen. Dat de muziek misschien wel oud is, maar nog steeds in zwang. Ook wilden we een fris geluid laten horen, met wat nieuw elan. We zingen iets vlotter dan wat gewoon was, en proberen tot een zo authentiek mogelijke interpretatie te komen.

Handschriften
Johannes: “We zingen aan de hand van handschriften die je kunt vinden in het Graduale Triplex, het gregoriaanse zangboek voor de mis. Je hebt de standaardnotatie, die zo’n eeuw oud is. Maar er zijn belangrijke handschriften die toen nog niet zo bekend waren of niet goed bestudeerd. Die zijn pas een jaar of dertig voor het grote publiek beschikbaar. Steeds beter kan men onderscheiden wat die handschriften betekenen voor de nuances in melodie en tekst.

Bestellen
De cd Lux kost 12,50 euro, verzendkosten 2 euro. Bestellen kan bij het Grootseminarie Sint-Willibrord, Zilkerduinweg 375, 2114 AM Vogelenzang. Tel. +31.252.345.345. E-mail: post@tiltenberg.org. Je kunt de cd ook online bestellen via het internet op: www.tiltenberg.org.

Fragment beluisteren
Op YouTube kun je een fragment beluisteren van het introitus van Kerstmis Dominus dixit ad me.


Driemaal Zang + dagen

Op 26 september, 31 oktober en 7 november vinden alweer de Zang + dagen plaats, het zingend samentreffen van onze cursisten en afgestudeerden met alle mensen die graag een Gregoriaans willen zingen. Afgestudeerden en cursisten trekken daarbij de groep. Hun ervaring is daarbij heel belangrijk. Zo wordt het geheel een intense beleving en dat wordt prima uitgedrukt in het begrip Zang +.
De Zang + dagen staan open voor iedereen die belangstelling heeft voor Gregoriaans. De toegang is gratis en er moet niet vooraf ingeschreven worden. Naast eenvoudige misgezangen wordt er gezongen uit het mis- en officierepertoire. Frans Mariman neemt de leiding. Vorig jaar dirigeerde hij met veel succes deze zeer heterogene groep en wist hij veel begeestering over te brengen.
Iedereen is zonder meer welkom. Breng dus gerust ook familie en kennissen mee die belangstelling hebben voor gregoriaans. Het is de gedroomde gelegenheid om kennis te maken met het Centrum Gregoriaans en de cursussen Gregoriaans.
De Zang + dagen vinden plaats op:
  • zaterdag 26 september in de Begijnhofkerk in Brugge
  • zaterdag 31 oktober in de Crypte van de Sint-Baafskathedraal in Gent
  • zaterdag 7 november in de Sint-Rombautskathedraal in Mechelen

De duif van Gregorius

Themakanaal Gregoriaans en middeleeuwse muziek

Sinds kort is er bij de Concertzender (www.concertzender.nl) een nieuw themakanaal bijgekomen met uitsluitend Gregoriaanse en middeleeuwse muziek. Geniet van deze continue stroom aan gewijde muziek, Gregoriaans, middeleeuwse religieuze muziek, in mindere mate religieuze muziek uit de Renaissance en af en toe wereldlijke muziek uit de Middeleeuwen.

Eigenzinnig
Sinds 1982 staat de Concertzender garant voor een opmerkelijke en eigenwijze programmering. Veel èchte jazz; een keuze uit de platenkast van de verwoede verzamelaar, historische opnamen, concertopnamen van (nog) onbekende musici en wervelende wereldmuziek... Sinds kort is daar dus ook gregoriaans bijgekomen.
Muziekstukken worden in hun geheel uitgezonden en niet onderbroken voor reclame. De uitzendingen bestaan uit gevarieerde en verrassende programma's: 24 uur per dag, 7 dagen per week.

Rechtstreekse link
Klik hier voor en rechtstreekse link naar het themakanaal Gregoriaans en middeleeuwse muziek.


Gregoriaanse oefen- en doedag

Het Monastiek onthaastingsproject organiseert een Gregoriaanse oefen- en doe-dag rond het Latijns officie. Deze dag vindt plaats op zaterdag 17 oktober 2009 in het opleidingscentrum van de Broeders van Liefde, Kasteellaan 1, Moerzeke met de steun van het Centrum Gregoriaans.

Wat is het?
Het gregoriaans is een enorme religieuze en culturele rijkdom van het westen die onder geen enkel beding verloren mag gaan. Met het afnemen van het aantal religieuzen, kloosters en de secularisatiebeweging dreigt dit gregoriaans verloren te gaan. Er gebeurt nochtans veel rond het gregoriaans; er is weer heel wat belangstelling voor zeker in het buitenland.
De meest gekende gezangen zijn die welke in de mis gebruikt worden, het zogenaamd proprium en de verschillende ordinaria. Daarnaast is er nog een schat aan ander materiaal, psalmen, hymnen, liederen die in de Latijnse officies gebruikt werden of worden (denk maar aan kloosters en abdijen).
Op deze dag willen we mensen hiermee kennis laten maken door deze gezangen te duiden maar ook door ze gedurende deze dag toe te passen. Dit zal gebeuren door vorming, oefening en door samenzang.

Voor wie is het ?
Iedereen die interesse heeft voor de rijkdom van het gregoriaans en hiermee begaan is. Er is geen kennis of vooropleiding noodzakelijk, iedereen is welkom zonder onderscheid van rang of stand, kleur of overtuiging etc.

Het programma:
09:30Welkom en onthaal.
10:00Inleiding over het verloop van de dag (Eric De Leenheer - deken van Lede) en duiding van het officie dat op het einde de dag zal afsluiten (gregoriaanse vespers).
10:30Eerste oefening zang met deel van de vespers dhr. Frans. Mariman (centrum Gregoriaans).
11:00Korte pauze.
11:15Verdere uiteenzetting door Eric De Leenheer (deken van lede). Eric zal het hier hebben over het tot stand komen van het monastiek latijns officie met hymnen psalmen en dit geschiedkundig en cultureel duiden.
12:00Tweede oefening zang met deel van de vespers olv. Frans Mariman.
12:30Middagbrunch verzorgd door het monastiek onthaastingsproject.
14:00Gregoriaans: geschiedenis - handschriften - neumen door Frans Mariman geïllustreerd met korte voorbeelden en zangoefeningen.
15:00Korte pauze.
15:15Derde oefening met deel van de vespers olv. Frans Mariman.
15:30Korte duiding : het officie in de praktijk vandaag E. Vader Abt Gerard van Dendermonde. Instructies m.b.t. de eigenlijke uitvoering van de vespers.
16:00Afsluiten met gregoriaanse vespers in de priester Poppe Kapel voorgegaan door Abt Gerard van Dendermonde.
Inschrijven voor de Gregoriaanse oefen- en doedag van het Monastiek onthaastingsproject in samenwerking met het Centrum Gregoriaans: klik hier

Meer info: Monastiek onthaastingsproject

Watou 2009
een nabeschouwing

Watou

Het is alweer voorbij, het 10° Gregoriaans Festival van Watou 2009. En deze jubileumuitgave mocht er zijn. Ik heb negen van de tien festivals meegemaakt – vele geheel, sommige maar gedeeltelijk – en ik vond dit een van de meest hoogstaande edities.
Gereon van BoesschotenIk was er deze keer vanaf de woensdag bij en heb dus twee pre-ouvertures (Boëseghem en Wervik) meegemaakt, twee avondconcerten in de kerk van Watou, een zevental liturgische vieringen, een drie uur durend symposium en vooral vier audities tijdens dewelke 16 van de 24 aanwezige schola's het beste van zichzelf gaven. Laat ik even vertellen wat me vooral is bijgebleven.

Vrouwen aan de macht
Een eerste vaststelling is de vervrouwelijking van het gregoriaans. Ik herinner me nog hoe ik enkele edities geleden op een middag met een man aan tafel zat die me zegde dat ze voor zijn part die vrouwenschola's meteen weer naar huis mochten sturen. Gregoriaans hoorde door mannen gezongen te worden. Het heeft gelukkig niet mogen baten. De opkomst van de vrouwen begon in 2000 toen de Schola Sanctae Sunnivae uit Trondheim, Noorwegen, haar opwachting maakte. Dit koor o.l.v. Anne Kleivset verraste toen door de mooie, geschoolde stemmen, de professionele aanpak en vooral door het inspirerende gregoriaans dat ze brachten. Het aantal hoogstaande vrouwenschola's is sindsdien van jaar tot jaar toegenomen en vandaag vind je nog ternauwernood iemand die niet in de ban is van enorme kwaliteit die deze koren brengen. Hun zang is doorgaans ook soepeler dan die van de mannenkoren en gek genoeg durven die koren ook meer.

Schola Kunstuniversität Graz

Dit jaar waren er acht volwaardige vrouwenkoren op het festival aanwezig. Schola Sanctae Sunnivae was weer van de partij, maar de hoofdvogel werd zonder twijfel afgeschoten door de meisjes van de Choralschola des Institutes für Kirchenmusik und Orgel der Kunstuniversität Graz. Hoewel ze in Oostenrijk studeren, zijn ze voornamelijk afkomstig uit het vroegere oostblok. GrazZe zijn stuk voor stuk voortreffelijke solisten en een aantal van hen zijn ook volleerde dirigenten. Tijdens hun auditie vorige zondag brachten ze gezangen over de heilige Barbara – heiligen als navolgers van Christus was het thema van deze editie – en ze deden dat met een ongehoorde energie en de vlotheid van een klaterend bergbeekje. Tijdens hun twee concerten brachten ze gregoriaanse gezangen op teksten van het Hooglied. Pareltjes van zangkunst, tekstbehandeling en interpretatie.


De toekomst aan de jongeren
Tweede vaststelling tijdens dit festival was de opvallende aanwezigheid van jonge mensen in tal van koren. Er waren kinderen bij, zoals The Choristers of the Westminster Cathedral Choir (helaas zingen ze een schabouwelijk gregoriaans) of de Pueri Cantores uit Korea (je hoeft ze alleen maar op te winden en ze zingen als uit één keelgat). Er waren vooral ook veel jongerenkoren. De drie Hongaarse koren Jubilate, Cantate en de Schola Hungarica tellen samen vele tientallen jongeren en ze zingen een gregoriaans om van te snoepen. Ook de nog wat aarzelende Schola Cantorum München en de Japanse Les Filles du Sacré Coeur (met een boeiend oosters trekje in hun wonderlijke gezang) bestaan uit jonge mannen en vrouwen.

Schola Cantorum Gaudete, Venezuela

Hier gaat de prijs echter zonder twijfel naar de Schola Gregoriana Gaudete uit Venezuela, een koor met een hoog testosterongehalte, maar met zulke mooie aandoenlijke stemmen. Ze zingen mooi gefraseerd en missen geen semiologische aanduiding. Wat mij nog het meest opviel, was hoe geconcenteerd de zangers de aanwijzingen van hun dirigent Mario Guillermo Ojeda G. volgen. Ze hangen aan zijn vingers en kijken vrijwel niet naar hun partituren die ze wellicht dus straal van buiten kennen. Zoiets hoor je in het resultaat. Ik denk dat elke dirigent droomt van zulke aandachtige zangers.

Wij zingen om te leren
Op vrijdagmorgen vond het traditionele symposium plaats. Prof. dr. Eugen Liven d'Abelardo wees erop dat muziek op de eerste plaats geluid is en moet gehoord worden. Muziek op papier is maar een surrogaat. Met behulp van twee koren, de meisjes van Graz en het koor Hartkeriana toonde hij ons hoe je de interpretatie van een nieuw stuk gregoriaans moet aanpakken, hoe je op zoek gaat naar steunpunten en cycli en hoe je vooral van de tekst moet uitgaan. Drie uur lang wist d'Abelardo een afgeladen volle parochiezaal in Watou in de ban te houden.

Uit eigen land
Zoals bij vorige editie verzorgde ook deze keer een Ad Hoc Schola o.l.v. Frans Mariman de hoogmis op zondag. Een zestigtal mannen en vrouwen, afkomstig uit diverse Vlaamse koren, maar ook aangevuld met een aantal cursisten van het Centrum Gregoriaans in Drongen, had aan enkele repetities genoeg om een mooi homogeen geluid te laten horen.
Datzelfde Centrum Gregoriaans was overigens opvallend aanwezig tijdens het festival en wist de interesse te wekken van talrijke festivalgangers. Ze verkochten er zangboeken en cd's, maar maakten er vooral ook reclame voor de volgende cursus.
En zo zit Watou 2009 er alweer op en is het wachten tot het Hemelvaartweekend 2012 op een volgende editie, als het God en Bernard Deheegher belieft, natuurlijk.
(Indien bovenstaand filmpje niet werkt, klik dan hier.)

Willy Schuyesmans, 26 mei 2009

Centrum Gregoriaans in Watou
Een uitgebreid verslag over het festival kun je lezen op www.schuyesmans.be/gregoriaans/NL/act034.htm.

10e Gregoriaans Festival van Watou

Watou


Deze hele week vindt in het West-Vlaamse dorpje Watou het Gregoriaans Festival plaats. Vorig weekend was er al een voorprogramma in Poperinge en Veurne en vanaf vanavond woensdag barst het eigenlijke festival los met concerten in het Frans-Vlaamse Boëseghem en in Wervik en vanaf morgen, donderdag het eigenlijke programma in Watou zelf met heel wat liturgische diensten, concerten en de vier audities tijdens dewelke gregoriaanse koren uit de hele wereld hun beste gezangen laten horen.

Veelheid aan ontwikkelingen
De kern van het Festival situeert zich rond deze vier hoofdaudities in Watou met als thema Imitatio Christi of De Navolging van Christus. Tijdens de avondconcerten wordt het accent meer gelegd op uiteenlopende invalshoeken binnen het gregoriaans repertoire. Een veelheid aan ontwikkelingen krijgen we hierbij te horen: Scandinavische tradities uit Trondheim, een liturgisch drama uit Hongarije, een kerkwijdingsofficie uit Oostenrijk, een bloemlezing uit het Hooglied, sologezangen uit het Ambrosiaans repertoire en hedendaagse composities van de Estse componist Arvo Pärt.

Jubileumeditie
Deze tiende jubileumeditie wordt dus feestelijk ingekleed met een bijzonder boeiend en gevarieerd programma. Vooreerst inhoudelijk : gregoriaans is geen puur muzikaal gegeven, het bezit iets fascinerends, het heeft iets van het mysterie en bezit ook iets mystieks. Dit komt het best tot uiting tijdens de talrijke liturgische vieringen, die op het ritme van morgen en avond in de festivalprogrammatie meegolven.

24 schola's
In 2009 zullen 24 schola's uit Noord-, Zuid-, Oost-, en West-Europa, uit het Verre Oosten en uit Noord- en Zuid-Amerika aan het Festival deelnemen. Knapen-, meisjes-, heren- en damesschola's bieden een weelde aan klank aan. Deze 24 groepen behoren één voor één tot het topaanbod uit de betrokken landen. Vele van deze koren bewegen zich op professioneel of semi-professioneel niveau.

Stilte en bezinning
"Het Festival groeide in een periode van bijna dertig jaar uit van een regionale zangersdag tot het belangrijkste gregoriaans koortreffen ter wereld. In deze dertig jaar ontstond er tegelijkertijd een groeiende maatschappelijke behoefte aan een zang die aanzet tot stilte en bezinning. Het gregoriaans, een van de meest authentieke muziekvormen, vult deze behoefte op een perfecte wijze in", schrijft festivalorganisator Bernard Deheegher in zijn festivalbrochure.
Wie van gregoriaans wil proeven en genieten heeft dit lange Hemelvaartsweekend geen andere keuze: Watou. Allen daarheen!

Meer info: Gregoriaans Festival Watou.

Wegwijs in Latijn

Gregoriaans is in wezen het uitzingen en brengen van het woord: melodie en woord zijn hier één. Zingen wat er staat is weten en begrijpen wat er staat, wat je zingt.

Voor de vijfde maal organiseren we een cursus Latijn, die volledig inspeelt op en aansluit bij het Gregoriaans, en de cursussen in Drongen. Niet alleen het christelijk Latijn (Kerklatijn) op zich dus, maar ook achtergrond erbij.
De cursus staat open voor iedereen, zowel cursisten als niet-cursisten, en is op de eerste plaats afgestemd op mensen die nooit Latijn gevolgd hebben. Het is een initiatie, een wegwijs maken. Maar ook voor Latinisten is hij een beleving, omwille van de achtergrondbagage die je meekrijgt.

Wat biedt deze cursus?
  • Leessleutels: lettergrepen worden woorden, begrepen woorden, woorden worden zinnen, begrepen zinnen, begrepen zinnen leiden tot tekstexpressie.
  • Basisinitiatie in de Latijnse taal algemeen en in het Latijn van de Gregoriaanse gezangen in het bijzonder. Hierbij zal zoveel mogelijk gebruik gemaakt worden van teksten uit het Corpus Gregorianum.
  • Inhoud: Taalschat; Woordbetekenis zo nodig vanuit theologische en exegetische invalshoeken; Grammatica; Zinsbouw
Wie geeft deze cursus?
Luc Vermeulen studeerde klassieke filologie en was fulltime godsdienstleraar in de 2e graad ASO te St.-Niklaas. Hij is sinds zijn 14e bezig met Gregoriaans en is lid van de Schola Cantorum van de St.-Nicolaaskerk. Hij is bij wijze van hobby intens bezig met Bijbelstudie en kerkgeschiedenis. Belangrijk voor hem is niet 'wat zou ik willen dat er staat' maar 'wat staat er'.

Op wie is deze cursus ingesteld?
  • Op wie nooit Latijn hebben gestudeerd, en in functie van hun uitvoeringspraktijk van het Gregoriaans, dieper tot de teksten willen doordringen op basis van elementaire taalkennis en historische, culturele en theologische achtergronden van het christelijk Latijn, in plaats van op basis van een vlug gelezen, dikwijls te vrije of te poëtische vertaling.
  • Op wie Latijn volgden en hun kennis willen opfrissen en aanvullen.
Deze cursus vindt plaats in Sint-Niklaas op data die niet samenvallen met andere Gregoriaanse cursusdagen.

Download hier de volledige beschrijving, praktische gegevens en inschrijvingsformulier.

10e Gregoriaans Festival van Watou
Nu inschrijven!

Watou


Van 16 tot 24 mei 2009 wordt in Watou het Tiende Internationaal Gregoriaans Festival gehouden. Deze jubileumeditie wordt gekenmerkt door een langere duur en een grotere spreiding, met pre-ouvertures op 16, 17 en 20 mei, respectievelijk in Poperinge, Veurne en Boëseghem (Frans-Vlaanderen). Het eigenlijke festival loopt dan van donderdag 21 mei tot en met zondag 24 mei in Watou, met een extra avondconcert in Wervik op 21 mei.

Inschrijven voor Watou kan vanaf nu!
In bijlage vind je: [Gregoriaans Festival, 25 september 2008]


Wim van Gerven overleden

Wim van GervenEen kwartier voor aanvang van de Metten van Allerzielen op de avond van zaterdag 1 november kwam het bericht naar de Schola leden dat Wim van Gerven, oprichter van de Schola Cantorum Amsterdam op zondag Gaudete in 1959 en bijna 35 jaar dirigent van de SCA, was overleden. De metten die avond werden opgedragen ter ere van de Almachtige God en de zielerust van alle overleden gelovigen en Wim van Gerven in het bijzonder.
De uitvaart van Wim vindt plaats in de St.-Nicolaaskerk (Prins Hendrikkade t.o. Amsterdam CS) op zaterdag 8 november om 10:30 uur. De teraardebestelling van Wim vindt plaats in R.K. Begraafplaats St.-Barbara, Spaarndammerdijk 312 te Amsterdam om 12:30.

[Bron: Schola Cantorum Amsterdam - 3 november 2008)]

Leven Hildegard von Bingen verfilmd

Hildegard von Bingen Vandaag is de Duitse filmregisseur Margarethe von Trotta begonnen met de opnamen voor Vision. Deze film zal het verhaal vertellen van de middeleeuwse abdis Hildegard von Bingen. De filmopnamen vinden plaats in het klooster Maulbronn in Baden-Württemberg, dat op de UNESCO-werelderfgoederenlijst staat, in het klooster Eberbach in Hessen, op locaties in Keulen en München. Sint Hildegard wordt vertolkt door actrice Barbara Sukowa.

Universele geest
Hildegard von Bingen (1098-1179) was een abdis van een benedictinessenklooster bij Bingen. Zij was een van de meest universele geesten die de mensheid ooit gekend heeft. Zij pionierde op gebieden als de natuurfilosofie, geneeskunst, voedingsleer, kosmologie, poëzie en muziek. Haar mystieke en theologische geschriften hebben nog steeds groot gezag. Hildegard werd nooit officieel heilig verklaard. Toch staat ze op de katholieke liturgische kalender. In Duitsland en binnen de ordes van de benedictijnen en de cisterciënzers wordt haar gedachtenis gehouden op 17 september. Onder haar bewonderaars bestaat het verlangen dat de paus haar uitroept tot Kerklerares. Het Vaticaan is nog bezig de mogelijkheid daarvan te onderzoeken.

[bron: Katholiek Nederland]

Zelf meezingen in Watou

Watou, een heel klein dorp met een uitstraling van wereldformaat. Het hoogfeest van de Gregoriaansliefhebber. Als luisteraar... maar het kan ook als zanger. Een buitenkans. Hoe?
Naast de medewerking van een 15-tal hoogstaande schola's uit de hele wereld, wordt het programma aangevuld met een sterke inbreng uit eigen land op de laatste festivaldag, zondag 24 mei 2009.
Deze inbreng bestaat uit het proprium van de hoogmis, uitgevoerd wordt door een ad hoc herenschola uit België. De leiding berust bij Frans Mariman, wat - moeten we dat nog herhalen? - borg staat voor een heel keurige uitvoering.
En de dames? Er is op dit ogenblik (nog!) geen dames-schola om op te treden in Watou. Wij zouden dat wel graag zien gebeuren, vandaar deze oproep. Welke dames (al dan niet uit koren) willen zich engageren om een ad hoc damesschola te vormen? Of dit initiatief kan plaatsvinden of niet hangt af van de inschrijvingen.

Drie repetities
Deze ad hoc schola's staan open voor al wie enigszins vertrouwd is met Gregoriaans, en dat zijn onze cursisten en afgestudeerden ongetwijfeld.
Maar er is een engagement: u kan enkel deelnemen als u er zich toe verbindt ALLE 3 de repetities stipt en zonder fout te volgen. De repetities vinden plaats voor de heren op twee plaatsen, één in het oosten en één in het westen van Vlaanderen. Voor dames hangt alles af van de inschrijvingen.
De exacte plaatsen moeten nog bepaald worden.
Wat wel al vaststaat zijn de data:
Herenschola: OOSTEN: 28 feb. & 2 mei + algemene repetitie op 9 mei, telkens 14 tot 17 u.
WESTEN: 7 maart & 18 april + algemene repetitie op 9 mei, telkens 14 tot 17 u.
Damesschola: 21 feb. & 4 april + algemene repetitie op 9 mei, 9.30 u tot 11.30 u.

Hoe meedoen?
Een simpel telefoontje of mailtje vóór 27/9/08 aan Frans Mariman volstaat: 016.47.12.60 marimanfrans@telenet.be. Hij zal u dan verder op de hoogte houden.
Een mooie kans voor u! Wij hopen dat zij u kan bekoren.
Lucienne Van Gastel, administratie cursisten


20-24 mei 2009
Tiende Internationaal Gregoriaans Festival van Watou

Watou


2009 betekent een jubileumeditie in de bestaansgeschiedenis van het Internationaal Gregoriaans Festival van Watou. Wat in 1981 bescheiden als een landelijk koortreffen begon, groeide uit tot een driejaarlijks Internationaal Festival dat de beste Gregoriaanse schola's ter wereld op een niet competitieve wijze samenbrengt.

Actieve luisteraar
Het Festival wordt gekenmerkt door zijn bijzonder hoog kwaliteitsniveau; dit opent niet alleen nieuwe horizonten voor deze oudste vorm van ons muzikaal cultuurpatrimonium. Mede dankzij dit hoge kwaliteitsniveau, het bijzonder gevarieerd aanbod aan koren en de boeiende programma- samenstelling wordt het gregoriaans op het Festival van Watou daardoor bijzonder toegankelijk gemaakt voor de actieve luisteraar. Er valt voor de festivalbezoeker veel te beleven en te genieten, op verschillende manieren. Hij wordt getroffen door de weelde aan klank die door de merendeels semi-professionele en professionele schola's over hem wordt uitgestort. Verschillen in geografische herkomst, geslacht en leeftijd bieden hem een zeer boeiende afwisseling. Hij ervaart het als een unieke gebeurtenis waar de emotie de bovenhand haalt op de theorie. De publieke belangstelling waarop het Festival telkens kan bogen is dan ook bijzonder groot.

Toegezegd
Voor de invulling van de tiende editie zal enerzijds een beroep worden gedaan op de medewerking van schola's die tijdens de voorgaande uitgaven een zeer sterke indruk nagelaten hebben. Anderzijds zullen we ons verheugen op de deelname van enkele schola's die nog nooit in Watou aanwezig waren. Hierbij hebben we reeds de toezegging genoteerd van de schola's:
- Psallentes uit eigen land o.l.v. Hendrik Vanden Abeele. Dit is een professioneel ensemble, in 2000 opgericht, dat zich toelegt op Gregoriaans en aanverwante muziek. Psallentes kan fier zijn op zijn talrijke gerenommeerde optredens die in de muzikale kringen hoog worden ingeschat.
- Een tweede nieuwe schola die we in 2009 zullen verwelkomen is de Schola Cantorum Vilnensis, pas in 2006 opgericht in de schoot van de universiteit van Vilnius (Litouwen)
- En een derde nieuwe schola is de Wiener Choralschola van de muziekuniversiteit in Wenen. Dit koor won reeds meerdere eerste prijzen op buitenlandse muziekwedstrijden.

Ad hoc Schola
Een sterk item tijdens de vorige Festivaleditie was de deelname van de Ad hoc schola Watou 2006. Ongeveer 80 zangers uit diverse Vlaamse schola's hadden zich o.l.v. Frans Mariman intens voorbereid op het uitvoeren van de wisselende misgezangen van de zondag na Hemelvaart. Het resultaat was vernieuwend en muzikaal indrukwekkend. Voor deze jubileumeditie zouden we dit initiatief graag opnieuw van start laten gaan. Niet alleen muzikaal, maar ook symbolisch is dit belangrijk. Het Festival van Watou kon immers ontstaan dankzij de medewerking van vele Vlaamse schola's en hiervoor blijven we hen bijzonder dankbaar. En, een deelname van een schola van 80 goed voorbereide zangers biedt een verrassend ander reliëf dan deze met een gemiddelde scholabezetting van 8 tot 20 zangers.

Avondconcerten>
Ten slotte zal ook de regionale spreiding worden voortgezet. Het centrale luik van het Festival blijft in Watou. Daarnaast zullen er pré-ouvertures en avondconcerten in andere steden worden georganiseerd. Deze formule blijkt de meest aangewezen weg te zijn om het Festival verder uit te bouwen en om nog een breder publiek te bereiken.

[Bron: Cum Jubilo - 23 februari 2008]

Complete Hartker online

Op de website Gregofacsimil vind je nu alle responsoria uit het Antifonarium van Hartker (codex 390-391 de St-Gall) in transcriptie online. Verder ook nog een aantal andere responsoria met toevoeging van neumen. Een uitstekende index laat toe elk gewenst responsorium meteen te vinden. De responsoria zelf zijn beschikbaar in pdf-documenten van waaruit ze ook meteen afgedrukt kunnen worden.

[Bron: Gregofacsimil - 16 april 2006]

Pieter Mannaerts doctoreert

Op 28 mei 2008 verdedigt Pieter Mannaerts zijn proefschrift A Collegiate Church on the Divide: Chant and Liturgy at the Church of Our Lady in Tongeren (10th-15th c.) (Promotor: Prof. Eugène Schruers; co-promotor: Professor Barbara Haggh) in de Promotiezaal van de Universiteitshallen, Naamsestraat 22, Leuven.
Meer info op bovenstaande link.

Vlaamse gemeenschap koopt
Antifonarium Tsgrooten

Vanmorgen werd officieel door minister Bert Anciaux bekendgemaakt dat de Vlaamse Gemeenschap een kostbaar handschrift, het Antifonarium Tsgrooten uit Tongerlo (1522) heeft aangekocht. Anciaux maakte hiervoor 400.000 euro vrij, een billijke prijs voor dit handschrift dat op internationale veilingen steevast veel meer zou opbrengen. Het Antifonarium was al jaren in het bezit van de familie de Merode en wordt nu door de Vlaamse Gemeenschap in bruikleen gegeven aan de Vlaamse Erfgoedbibliotheek. De eerstkomende jaren blijft het in de Gentse Boekentoren voor verder onderzoek.

Antifonarium Tsgrooten

Een antifonarium of koorboek is een liturgisch handschrift met gregoriaanse koorliederen die gezongen werden tijdens de getijden. Het gaat om het ‘zomerdeel’. Het handschrift werd helemaal gedigitaliseerd in de Gentse Universiteitsbibliotheek en is volledig te bewonderen op www.antifonarium-tsgrooten.be . Meer toelichting over (de muziek in) het handschrift vind je onder het kopje "Het Handschrift"/"Omtrent het werk" en (specifiek over het gregoriaans) in de persmap ("Pers"/"Persconferentie"/"Persbericht").

Het Antifonarium Tsgrooten is 58 cm hoog en 40 cm breed en bestaat uit 337 perkamenten folio’s. De tekst en muziek zijn in zwarte en rode inkt geschreven. Het handschrift bevat 42 miniaturen, waarvan er 14 gecombineerd zijn met een gehistorieerd kader omheen de hele pagina, 21 lettrines en tal van initialen met gedetailleerd versierd penwerk. Er werd stevig, egaal wit perkament van de hoogste kwaliteit gebruikt.

Het Antifonarium Tsgrooten is in muzikaal opzicht een uniek topstuk en tijdsdocument. Als muziekhandschrift was het bestemd voor het getijdengebed, dat de belangrijkste gebedsmomenten omvatte, verspreid over de dag (lauden, vespers) en de nacht (metten). De muziek in het handschrift is het gregoriaans in de versie van de norbertijnen, die dateert uit de twaalfde eeuw, de periode waarin de orde werd gesticht. Deze eenstemmige gezangen zijn genoteerd in kwadraatneumen (zwarte vierkante noten op rode notenbalken van vier lijnen). Muziek stond bij de norbertijnen hoog aangeschreven, want zij beschouwden het zingen van het gregoriaans (de laudes Deo in choro) als hun belangrijkste opdracht – een groot deel van hun leven speelde zich dan ook af rondom muziekhandschriften.

Het antifonarium is een uniek document voor het Vlaamse muziekleven. De aanpassingen aan het gregoriaans tonen niet alleen dat de Vlaamse norbertijnen-musici op hun terrein een leidende positie bekleedden, en dat naast de gedrukte muziek ook handschriften tot in de zeventiende eeuw een belangrijke rol bleven spelen. Dit kostbare handschrift bewijst ook met verve dat het gregoriaans als een dynamisch repertoire in het Vlaamse muziekleven een plaats bleef opeisen.

[Bron: Pieter Mannaerts - 13 feb 2008]

Een hele nacht luisteren
naar gregoriaanse muziek

In de nacht van 28 op 29 februari kunt u bij de Concertzender 5 uur lang naar gregoriaans luisteren. Klik daarvoor op deze link.
Wordt dat een beetje te laat, dan is het ook daarna mogelijk om via internet de nacht te beluisteren op ieder door u gewenst tijdstip.

[Bron: Pieter Mannaerts - 8 feb 2008]

Solesmes Chant Course

Onder leiding van Dom Daniel Saulnier OSB, directeur van de Paleografie van de abdij Saint-Pierre, Solesmes, vindt van 11 tot 15 augustus 2008 een studieweek Gregoriaanse zang plaats in de abdij van Solesmes. De studenten zullen 2 tot 3 lessen per dag volgen. Daarnaast kunnen ze alle publieke liturgievieringen in de kapel bijwonen.
Het gaat om een geavanceerde cursus in gregoriaanse zang. Studenten moeten in staat zijn op zicht te zingen en moeten vertrouwd zijn met de gregoriaanse notatie, de uitspraak van het Latijn en de elementen van de katholieke liturgie.
Er is maar een beperkt aantal plaatsen voor deze cursus. Voorrang wordt gegeven aan hen die actief zijn met gregoriaanse zang in de katholieke kerk. Partners kunnen meekomen voor zover er accomodatie beschikbaar is. Ze kunnen de publieke liturgie in de abdij bijwonen.
Voor meer informatie neem je contact met Diana Silva: chantsolesmes@gmail.com of bel naar +33.239.687.9958.

[Bron: Solesmes]

Gregoriaanse gids voor priesters

De abdij van Solesmes, centrum van het gregoriaans, heeft een praktische gids uitgegeven voor gregoriaanse gezangen. "Daarmee willen wij deze liturgische praktijk opnieuw zijn waardigheid geven, gekenmerkt door het Heilige", zegt Dom Jacques-Marie Guilmard van de abdij.
Dat de publicatie en het motu proprio van de paus samenvallen, is toeval. "Het werk is een gids voor priesters die de eucharistie van Paulus VI in het Latijn willen vieren, zoals wij dat in Solesmes al 35 jaar doen. Daarom worden concrete aanwijzingen gegeven bij alle gedeeltes die door de priester gezongen worden. Deze gids beantwoordt aan het verlangen van diegenen die het gregoriaans willen gebruiken in de liturgie van Paulus VI.

[Kerknet - 29 okt 2007]

Petr Eben gestorven

De Tsjechische componist Petr Eben is op 78-jarige leeftijd na een slepende ziekte in zijn woning gestorven, zo heeft het Tsjechische persbureau CRK donderdag op gezag van zijn zoon Marek gemeld.
Eben kreeg in het jaar 2000 de Europese prijs voor kerkmuziek en is vooral bekend geworden door zijn composities voor orgel. Hij kreeg ook opdrachten zoals bijvoorbeeld voor de Wiener Symphoniker waardoor zijn internationale faam steeg. Peter Eben is de vader van David Eben, de ook hier welbekende dirigent van de Schola Gregoriana Pragensis.
Petr Eben heeft het nazi-uitroeiingskamp Buchenwald overleefd waar hij in 1945 naartoe was gebracht vanwege zijn joodse afkomst.

[De Standaard - 25 oktober 2007]

St.-Michel de Kergonan afgebrand

Abbaye St Michel de Kergonan - uitgebrande kerk Gisteravond 19 april rond halfzes, net voor de Vespers, werd vuur opgemerkt in de abbatiale kerk van de Benedictinessenabdij St.-Michel de Kergonan in Plouharnel, Bretagne. De kerk, de klokkentoren en de tweede verdieping van het hoofdgebouw brandden uit.
Foto's van de brand en een noodkreet om hulp vind je hier.

[Bron: Pieter Mannaerts]

Zangnamiddag Gregoriaans voor iedereen

"Zingen zingen zingen", dat is de slogan waaronder het Centrum Gregoriaans op zaterdag 13 oktober om 13.30 u. een zangnamiddag Gregoriaans organiseert. De bedoeling is dat iedereen die graag eens Gregoriaans zou willen zingen, kan meedoen, en dat ongeacht zijn of haar kennis van het Gregoriaans. Daartoe werd een formule bedacht die "Zang+" heet. Het Centrum Gregoriaans organiseert immers sinds 20 jaar cursussen Gregoriaans. Het zijn de afgestudeerde cursisten en de cursisten die, met hun kennis van het Gregoriaans, als "trekkers" de hele groep meetrekken, vandaar de naam Zang+. De zang wordt gedirigeerd door niemand minder dan Frans Mariman, dirigent van het Leuvens Gregoriaans Koor, en groot kenner van het Gregoriaans. De ervaring van vorig jaar was dat de groep begeesterd werd door de schoonheid en spirituele diepte van het Gregoriaans zoals door Frans Mariman overgebracht. Voor wie wil kennis maken met het Gregoriaans is dit een uitnemende gelegenheid.

Zaterdag 13 oktober, van 13.30 uur tot 16.30 uur.
Crypte van de St.-Baafskathedraal van Gent
Deelname is gratis
Repertoire: de misgezangen van de Advent en Kersttijd.
Info: cursist.gregoriaans@telenet.be - 015/24.13.63

Paus beveelt Tridentijnse liturgie aan

Parochie mag beslissen

Paus Benedictus XVI Paus Benedictus XVI heeft gisteren de Tridentijnse liturgie voor de gehele katholieke Kerk vrijgegeven, door het desbetreffende motu proprio aan zijn collega-bisschoppen te overhandigen. Dat meldt het Duitse dagblad Die Welt. Het bijbehorende document wordt 'binnen enkele dagen' openbaar gemaakt, zo meldt het Vaticaan.

Persoonlijk overhandigd
Die Welt meldt dat staatssecretaris Tarcisio Bertone gistermiddag het drie pagina's tellende document en de vier pagina's begeleidend schrijven heeft uitgedeeld onder een dertigtal naar Rome ontboden bisschoppen. Hij deed dit in aanwezigheid van de paus.
De paus zou er veel waarde aan hebben gehecht om het document op deze persoonlijke manier aan zijn collega-bisschoppen te presenteren. De overige bisschoppen van de wereldkerk zullen het Tridentijns indult per post ontvangen. Pas daarna volgt openbaarmaking. Duidelijk is dat in ieder geval de Duitse kardinaal Lehmann bij de overhandiging in de Sala Bologna van het Apostolisch Paleis aanwezig was.

Bisschoppen beslissen niet meer
De paus beveelt in het document het aanvullende gebruik van de Tridentijnse liturgie aan, naast de 'gewone' liturgie. Nieuw en opmerkelijk is dat de bisschoppen niet langer beslissen of de Tridentijnse mis in hun bisdom gevierd mag worden. Die beslissing valt voortaan op parochieniveau. De bisschop mag slechts tussenbeide komen wanneer pastoor en parochianen er onderling niet uitkomen.

Schisma voorkomen
Het gebruik van het oude Tridentijnse missaal werd door Paulus VI (1963-1978) verboden. Na de afscheiding van onder andere de Pius X Broederschap van de traditionalistische aartsbisschop Marcel Lefebvre, versoepelde Johannes Paulus II dit verbod om verdere schisma's te voorkomen.
Toestemming kan op dit moment alleen worden verleend als de plaatselijke bisschop daar achter staat.
De normalisering van de Tridentijnse mis is volgens critici een stap terug in de tijd. Anderen juichen het besluit van Benedictus XVI toe, omdat de 'oude mis' mystieker zou zijn.
(29 jun 2007)

[Bron: katholieknederland.nl]

In Circulo Anni

In Circulo Anni - Kurt Bikkembergs en Inge Feyen Zopas bracht Kurt Bikkembergs, oud-cursist van het Centrum Gregoriaans en vaste koorleider van de Vlaamse Opera, de cd In Circulo Anni uit met een twaalftal gregoriaanse gezangen, afgewisseld met orgelcomposities van zijn hand die als een meditatie op het voorafgaande gezang geschreven zijn. De orgelcomposities worden gespeeld door Inge Feyen.
Bikkembergs, die ook meezingt in de Scola Truchiniensis onder leiding van Frans Mariman, is al heel lang verzot op gregoriaanse muziek. Als koorleider zag hij het muzikale en stemtechnisch nut in van deze oerstijl en integreerde gregoriaanse ordinaria- en propriumgezangen in programmaties van concerten en eucharistievieringen. Ook gebruikte hij meermaals gregoriaanse melodieën in zijn composities. Hij verzorgde ook een sessie stemvorming voor de Drongense cursus gregoriaans in de abdij van Affligem.
De cd is een absolute aanrader vanwege het warme baritongeluid van Bikkembergs stem, maar vooral omwille van de frisse, sprankelende en levendige manier waarop hij het gregoriaans vertolkt.
De cd kan besteld worden bij Capella di Voci en kost 17,95 euro + 4 euro verzendkosten. Je betaalt slechts 15 euro als je ze koopt tijdens een concertuitvoering van In Circulo Anni. Zo'n uitvoering kun je nog meemaken op:
  • 1 juli om 20 uur in Hasselt, Heilig Hartkerk, organisatie Stad Hasselt
  • 7 juli om 19 uur, Mol, Sint-Pieter en Pauwelkerk, organisatie WRM Mol Concertvereniging i.s.m. Beiaardcomite Mol
  • 14 augustus om 20 uur in Brussel, St.-Michiels- en St.-Goedelekathedraal, organisatie Cultuur & Toerisme
  • 8 september om 20 uur in Brugge, St.-Giliskerk
Een uitgebreide bespreking van de cd vind je op de website Gregoriaans.

[Bron: Website Gregoriaans - 15 maart 2007]

Leer Latijn in zes halve dagen

Gregoriaans is Latijn, en in het Gregoriaans zijn woord en melodie één. Daarom leggen onze docenten telkens geduldig de tekst uit om de cursisten toe te laten 'te zingen wat er staat'. Omdat het niet zo makkelijk is als volwassene nog een aangepaste cursus Latijn te vinden, organiseert het Centrum Gregoriaans dit jaar al voor de 4de maal een cursus Latijn die volledig inspeelt op het Gregoriaans en de cursussen in Drongen. Niet alleen het kerklatijn dus, maar ook wat meer achtergrond.

De cursus staat open voor iedereen, zowel cursisten als niet-cursisten. De cursus is op de eerste plaats afgestemd op mensen die helemaal geen Latijn gevolgd hebben. Het is een initiatie, een wegwijs maken. Maar ook voor latinisten is hij een beleving, omwille van de achtergrondbagage die je meekrijgt.

Wat biedt deze cursus?
  • Leessleutels: lettergrepen worden woorden, begrepen woorden, woorden worden zinnen, begrepen zinnen, begrepen zinnen leiden tot tekstexpressie.
  • Basisinitiatie in de Latijnse taal algemeen en in het Latijn van de Gregoriaanse gezangen in het bijzonder. Hierbij zal zoveel mogelijk gebruik gemaakt worden van teksten uit het Corpus Gregorianum.
  • Inhoud: Taalschat, Woordbetekenis zo nodig vanuit theologische en exegetische invalshoeken, Grammatica, Zinsbouw.
Wie geeft deze cursus?
Luc Vermeulen studeerde klassieke filologie, en was fulltime godsdienstleraar in de 2e graad ASO te St.-Niklaas. Hij is sinds zijn veertiende bezig met Gregoriaans en is lid van de Schola Cantorum van de St.-Niklaaskerk. Hij is bij wijze van hobby dagelijks bezig met bijbelstudie en kerkgeschiedenis. Belangrijk voor hem is niet 'wat zou ik willen dat er staat' maar 'wat staat er'.

Deze cursus is zowel bedoeld voor mensen die nooit Latijn hebben gestudeerd, maar in functie van hun uitvoeringspraktijk van het gregoriaans, dieper tot de teksten willen doordringen dan op basis van een vlug gelezen, dikwijls vrije of poëtische vertaling als voor personen die ooit Latijn volgden maar hun kennis willen opfrissen en aanvullen.

Praktische gegevens
  • Data: 19/5, 2/6, 16/6, 8/9, 22/9, 6/10 telkens van 9u. tot 12.30u. - Koffie vanaf 8.30u.
  • Plaats: College SJKS, Collegestraat 33, 9100 St.-Niklaas. Ingang Stationstaat nemen!
  • Openbaar vervoer - parking : station op minder dan 5 minuten, parking via Stationstraat
  • Prijs: € 125, koffiepauzes inbegrepen - cursisten van cursussen I, II en II: € 70
  • Inschrijven vóór 1 april door betaling van het juiste bedrag op rek.nr. 737-0100011-47 Centrum Gregoriaans (vermelding 'cursus Latijn').
  • Stuur tegelijk ook een e-mail of brief naar Centrum gregoriaans, Boudewijnlaan 24, 2220 Heist-op-den-berg - tel/fax: 015.24.13.63 met vermelding van naam, adres, telefoon, e-mail.
  • Materiaal : u krijgt alles ter plaatse.
[Bron: Centrum Gregoriaans - 10 maart 2007]

Een dag in de abdij van Vaals

Op tweede sinksendag 28 mei brengen wij voor de 5de maal een bezoek aan de Benedictijnerabdij in Vaals. Het is een van de abdijen waar de Gregoriaanse officies worden gezongen. Gewoon indrukwekkend. En al even indrukwekkend is de zeer moderne, maar zeer betekenisvolle moderne architectuur van de grote kapel en een deel van de abdij.
Wij willen ook dit jaar de gelegenheid geven aan cursisten, oud-cursisten en sympathisanten de verschillende officies bij te wonen: Tertsen, Hoogmis, Sexten, ev. Nonen en Vespers.

De autobus (50 plaatsen) vertrekt vanuit Gent, om 6u30. Er zijn opstapmogelijkheden voorzien in Antwerpen, Herentals en Beringen. Thuiskomst vermoedelijk rond 22 uur in Gent.
De kostprijs (vervoer per bus, maaltijd en geleid bezoek) bedraagt een € 30 per persoon. U moet wel nù inschrijven. Wij delen u dan alle verdere gegevens mee.

Inschrijven kan nu al bij Centrum gregoriaans, Boudewijnlaan 24, 2220 Heist-op-den-berg - tel/fax: 015.24.13.63 met vermelding van naam, aantal personen, adres, telefoon, e-mail en gewenste opstapplaats.

[Bron: Centrum Gregoriaans - 10 maart 2007]

Zang 2-dag rond modaliteit

Op zaterdag 12 mei vindt een uitzonderlijke Zang 2-dag plaats in het mooie bosrijke kader van de Abdij van Roosenberg in Waasmunster. Uitzonderlijk want die dag komt Marie-Louise Egbers uit Nederland, bekend voor haar boeiende en verrijkende seminaries over modaliteit. Zij zal een stuk theorie koppelen aan uitvoeringspraktijk. Er zal dus toch veel gezongen worden.

Vele oud-cursisten die vaak geworsteld hebben met modaliteit en de uitvoering ervan krijgen hier een mooie kans om – misschien eindelijk – de diepte te ontdekken van wat achter dit magische woord schuilgaat.

Wel opgelet: om de tijd maximaal te benutten gaat de zangdag een halfuurtje vroeger van start dan gewoonlijk en duurt een halfuurtje langer. Onthaal vanaf 9 uur, eerste sessie om 9.30 uur, einde van de zangdag om 16.30 uur.

De prijs voor deze uitzonderlijke zangdag blijft behouden op € 16. Middagmaal in de abdij voor € 13.
Schrijf nù in bij: Myriam Vervoort, Mortselveldenlaan 8, 2640 Mortsel, tel: 03.449.43.15. Het bedrag voor de dag (en eventueel de maaltijd) kan je storten op rekening 737-0100011-47 van het Centrum Gregoriaans, met vermelding 'Zang 2, 12 mei'. Je kan ook ter plaatse betalen.

[Bron: Centrum Gregoriaans - 10 maart 2007]

Paus vindt gregoriaans belangrijk

Kardinaal Tarcisio Bertone, de staatssecretaris van de Heilige Stoel, heeft bevestigd dat de paus weldra een Motu proprio’ zal publiceren over een veralgemeend gebruik van de Tridentijnse ritus. In een gesprek met de Franse krant Le Figaro stelde de staatssecretaris ervan overtuigd te zijn dat de waarde van de hervormingen van het Tweede Vaticaans door zo'n schrijven niet worden aangetast. "Maar tegelijk mogen we de belangrijke erfenis die de heilige paus Pius V ons gegeven heeft niet laten verloren gaan en moeten we gehoor geven aan de smeekbeden van onze gelovigen, die graag aan de eucharistie volgens deze ritus willen deelnemen."
Hij herinnert eraan dat de hervormingen van het Tweede Vaticaan Concilie het gebruik van de Latijnse ritus en het gregoriaans nooit verboden heeft, maar er in tegendeel wil voor zorgen dat die hun eigen, belangrijke plaats zouden bewaren.

[Bron: Kerknet - 2 april 2007]


Paus wil meer gregoriaans

Paus Benedictus XVI heeft in zijn postsynodale exhortatie Sacramentum Caritatis bisschoppen opgeroepen internationale massamissen zoveel mogelijk in het Latijn te vieren. Volgens de paus is het belangrijk dat toekomstige priesters de Latijnse taal machtig worden zodat zij de sacramenten in de klassieke taal kunnen vieren en Gregoriaans kunnen zingen.

(Katholiek Nederland - 13 maart 2007)

Grote ZANG 2-dag voor afgestudeerden

Jeanine Lambrechts
Jeanine Lambrechts
Op zaterdag 24 maart wordt de grote Zang 2-dag voor afgestudeerden gehouden in de abdij van Grimbergen. 'Groot' omdat we op die dag de kans hebben om, naast het vele zingen, te profiteren van de uitzonderlijk goede stemtechnische- en zangoefeningen, gegeven door Jeanine Lambrechts.
Na het inzingen neemt Frans Mariman ons mee in een door hem gekozen en voorbereid repertoire. En tegelijk, tijdens het zingen van dit repertoire, leert Jeanine Lambrechts ons dan stemtechnisch beter zingen, o.a.: gebonden zingen, repercussie, zacht inzetten, stemplaatsing enz. Of, zoals Frans het uitdrukt: "Ik breng de materie aan en Jeanine brengt alles op een hoger niveau."
We komen samen vanaf 9.30 u. voor de ontvangst met koffie en thee. Start om 10 u. en einde om 16 u. De prijs bedraagt € 16. Wie warm wil eten (in nabijgelegen taverne Fenikshof) moet wel vooraf reserveren. Prijs: € 13 (tomatensoep, vol au vent, sla, frietjes, koffie), vooraf of ter plaatse te betalen.
Schrijf nù in bij: Myriam Vervoort, Mortselveldenlaan 8, 2640 Mortsel, tel: 03.449.43.15. Het bedrag voor de dag kan je storten op rekening 737-0100011-47 van het Centrum Gregoriaans, met vermelding 'Zang 2, 24 maart'. Je kan ook ter plaatse betalen.

[Bron: Centrum Gregoriaans - 10 maart 2007]

Vastenvespers in abdij van 't Park

Op zondag 25 maart 2007 vinden om 15 uur in de kerk van de abdij van ´t Park in Heverlee (Leuven) Vastenvespers plaats. De parochiegemeenschap van Sint-Jan-Evangelist en de federatie Heverlee nodigen iedereen van harte uit om samen te bidden en te zingen. De vespers worden opgeluisterd door het koor Wodan Skalden. Liturgische gezangen worden afgewisseld met psalmen, lezing en gebed met als thema: 'Over schuld en nieuwe kansen'.
Meer info bij federatiecoördinator Karel Demarsin, tel: 016.23.84.09 en e-mail: karel.demarsin@versateladsl.be.

(Kerknet Vlaanderen - 8 maart 2007)


Gregorianist Jan Boogaarts gelauwerd

Jan Boogaarts Zaterdag 3 februari heeft Jan Boogaarts in de Catharinakathedraal in Utrecht het commandeurschap in de orde van St.-Gregorius uitgereikt gekregen van kardinaal Simonis. De beroepsmusicus Jan Boogaarts heeft zich zijn leven lang ingezet om de Gregoriaanse zang tijdens de liturgie te beoefenen en te bevorderen. Niet als opsiering van de mis, maar als wezenlijk onderdeel ervan. In 1966 richtte hij de interparochiële Schola Cantorum Arnhem en omstreken op. Hij wilde de Latijnse liturgie als rijke bron niet verloren laten gaan. Vanaf 1984 is hij organist-titulair van de St.-Walburgusbasiliek in Arnhem, en hij gaf vele orgelconcerten in binnen- en buitenland.
Drs. Jan Boogaarts was wetenschappelijk medewerker aan het Instituut voor Muziekwetenschap van de Rijksuniversiteit van Utrecht en hoofdvakdocent koordirectie van het Koninklijk Conservatorium van ‘s Gravenhage. Met hem startte destijds de cursus Gregoriaans van het Gregoriaans centrum in Tongerlo.

(RKnieuws.net - 6 februari 2007)

Gregoriaans Yahoogroep

Op het internet is sinds 7 jaar een discussieforum actief waarin gregorianisten van gedachten kunnen wisselen. De Yahoogroep Gregoriaans werd opgericht door de Nederlandse musicus en gregorianist Jos Beijer die sindsdien de discussies met strakke hand in het gelid houdt. Tal van bekende gregorianisten zijn er lid van en dragen bij aan de discussies. Momenteel zijn er 123 leden.
Momenteel loopt er een interessante en geanimeerde discussie over de uitvoeringspraktijk van de Tractus, maar de voorbije weken waren er ook al interessante gedachtewisselingen over Gregoriaans en architectuur, maar ook praktische vragen over de uitvoering van het Te Deum, de hymne Rorate caeli of het introitus Laetabundus.
Inschrijven op dit forum en meediscussiëren is heel eenvoudig. Surf naar http://groups.yahoo.com/group/gregoriaans en maak daar een YahooID en een wachtwoord aan. Je kunt de nieuwe berichten op de website consulteren of ze per mail in je mailbox ontvangen.

(Yahoogroep Gregoriaans - 21 februari 2007)

'Wij zijn kerk' is tegen Latijnse mis

De Oostenrijkse tak van de progressieve katholieke beweging ‘Wij zijn Kerk’ (‘Wir sind Kirche’) heeft katholieken opgeroepen niet deel te nemen aan de eucharistie in het Latijn en tegelijk felle kritiek geleverd op kardinaal Christoph Schönborn, omdat hij een priester van de St.-Rochusparochie in Wenen toestemming had gegeven om opnieuw de eucharistie op te dragen aan het hoogaltaar.

Rug naar het volk
‘Wij zijn Kerk’ anticipeert daarmee op het aangekondigde Motu proprio, waarin de paus naar verluidt een ruimer gebruik van de Latijnse ritus zou toestaan. Volgens ‘Wij zijn Kerk’ kan men een eucharistie aan het hoogaltaar, met de rug naar het volk, niet zomaar gelijk stellen met de eucharistie die we nu kennen. De beweging roept haar aanhangers ook op de missen in het Latijn niet te bezoeken, als die opnieuw algemener ingang vinden. De situatie in de St.-Rochusparochie, waar sinds de eerste zondag van de advent vorig jaar opnieuw de eucharistie met de rug naar het volk wordt opgedragen, noemt ‘Wij zijn Kerk’ een terugkeer naar de tijd van vóór het concilie, al zal het ‘volksaltaar’ er wel nog voor de gezinsvieringen gebruikt worden.

(Kerknet Vlaanderen - 31 januari 2007)

Latijn voor bedelaars en souteneurs?

Het Latijn als taal van de Rooms-Katholieke Kerk is ten dode opgeschreven. Dat zegt de Amerikaanse pater Reginald Foster, de man die al 38 jaar in opdracht van de paus diens documenten in het Latijn vertaalt.
"Ik ben niet optimistisch wat het Latijn betreft. Jonge priesters en bisschoppen studeren het niet", zegt Foster in een interview met The Sunday Telegraph. De laatste grote klus van de pater karmeliet was het vertalen van de encycliek Deus Caritas Est van Benedictus XVI.
"Voor de theologiestudie is het wezenlijk dat men het Latijn beheerst", betoogt Foster. "In het Engels kan men de heilige Augustinus niet begrijpen. Hij dacht in het Latijn." Augustinus in vertaling lezen is "alsof je Mozart door een jukebox wil horen".

Niet hun schuld
Foster zelf probeerde onlangs het Latijn van de ondergang te redden door de oprichting van een Latijnse academie in Rome. Foster hoopt dat hij jaarlijks 130 studenten op zijn instituut kan opleiden. "Het is helemaal niet zo moeilijk Latijn te leren. Je hoeft er niet hoogbegaafd voor te zijn. In het oude Rome spraken prostituees, bedelaars en souteneurs Latijn, dus moet er voor ons ook nog hoop zijn."
Voor pater Foster is het Latijn allesbehalve dood. "In ons klooster spreken nog steeds Latijn met elkaar, precies zoals 45 jaar geleden. Maar tegenwoordig verstaan de studenten het niet meer. Ik reken hun dat niet aan; het is niet hun schuld."

(Katholiek Nederland - 1 februari 2007)

Ook smaken over liturgische muziek verschillen

Gelovigen die mee zorg dragen voor de muziek in de kerkelijke liturgie en de gelovigen op de kerkbanken verschillen vaak grondig van elkaar van mening qua muzikale smaak. Dat blijkt uit een pas gehouden onderzoek van de Amerikaanse ‘Nationale Vereniging voor Muziekpastoraal’ (zie website: www.npm.org). Voor de enquête werden vragen voorgelegd aan 1.541 mensen die op een of andere muziek op kerkmuziek betrokken zijn en 808 gelovigen die daarmee niets te maken hebben. Ze konden allemaal kiezen uit 14 verschillende factoren die hen helpen zingen in tijdens de liturgie.
Meer dan de helft van de eerste groep had, in tegenstelling tot de tweede, een uitgesproken voorkeur voor vijf factoren, waaronder begeleiding op orgel of andere muziekinstrumenten en zinvolle teksten. Ook de cantor, de band met de liturgie van de dag en het enthousiasme van de geloofsgemeenschap werden aangegeven als, weliswaar minder belangrijke, factoren. Bekende melodie of gemakkelijk te zingen kwamen op de zevende en de achtste plaats.
De verschillen tussen de twee groepen kwamen nog duidelijker tot uiting wanneer gevraagd werd wat aanzet tot zingen. Daar kreeg het traditionele lied de voorkeur van 47,9 procent van de ‘specialisten’, terwijl slechts 30,7 procent van de gelovigen dit belangrijk vond. Hetzelfde geldt voor de begeleiding door het koor (47,3 procent), tegenover 29,6 procent bij de gelovigen. De begeleiding van orgel of andere muziekinstrumenten kreeg de voorkeur van ruim 66,4 procent van de mensen die betrokken zijn bij de muziek in de liturgie, maar slechts van 39,9 procent van wie daar niet bij betrokken is.
J. Michael McMahon, de voorzitter van de vereniging, zegt dat de resultaten van het onderzoek een aansporing moeten zijn om meer te luisteren naar de verzuchtingen van de gelovigen. Dat zal die gelovigen volgens hem ook makkelijker aansporen om te zingen. Het verbaast hem niet dat de vertrouwdheid met het lied zo goed scoort, maar dat mag volgens hem nog niet betekenen dat we alleen die liederen zouden zingen die we goed kennen. Veel hangt ook van het standpunt. Zo beschouwen de iets oudere gelovigen bepaalde liederen als hedendaags, terwijl twintigers die als traditioneel beschouwen.

(KerkNet Vlaanderen 27 januari 2007)

De duif van Gregorius

Sinds kort is er een nieuw wekelijks radioprogramma rond Gregoriaanse muziek te beluisteren bij de Concertzender, getiteld De duif van Gregorius. Het is alleen via het internet te beluisteren, elke week in de nacht van donderdag op vrijdag tussen 00:00-01:00 uur.
Meteen daarna is elk programma continu te herbeluisteren via de site van de Concertzender op www.concertzender.nl/rod.php?theme=7&rod=de+duif+van+gregorius.
Het programma wordt deskundig samengesteld door Thomas Op de Coul en tracht zoveel mogelijk aan te sluiten bij de liturgische tijd van het jaar. De cd's, vrijwel steeds van hoge kwaliteit, worden geleverd door de Centrale Discotheek in Rotterdam.

Centrum Gregoriaans vertegenwoordigd op Cantus Planus

Abdij Niederaltaich

Het Centrum Gregoriaans brengt tijdens de cursus- en zangdagen in Drongen, Affligem en andere plaatsen op gezette tijden gelijkgestemde zielen bij elkaar - de 'stemming' waarin ze graag vertoeven en waaraan ze hun zielen laven heet 'gregoriaans'. Het is een fenomeen van altijd en overal… Het komt dus ook, en zelfs in hoge mate, in de academische wereld voor, maar dan onder deftige titels als 'congres', 'colloquium', 'conference', of 'meeting'.

Niederaltaich
Abdij Niederaltaich

De International Musicological Society (IMS) heeft een specifieke studiegroep van musicologen, liturgisten en historici die het gregoriaans en de middeleeuwse muziektheorie bestuderen, Cantus Planus getiteld, die op zijn beurt wetenschappers van over de hele wereld verenigt op regelmatige tijdstippen. Van 29 augustus tot 3 september vond in de Beierse abdij Niederaltaich de dertiende 'Meeting' van deze studiegroep plaats.

David Hiley
David Hiley
Dankzij de vriendelijke toelating van professor David Hiley, organisator van het congres dat gehouden werd in samenwerking met de universiteit van Regensburg, en bij sommigen wellicht bekend als auteur van het magistrale standaardwerk Western Plainchant (1993), mocht ook het Centrum Gregoriaans zijn steentje bijdragen.

Dit 'steentje' was ons eigenlijk in de schoot geworpen door Fred Schneyderberg (1949-2003), één van de initiatiefnemers voor het Centrum Gregoriaans. Zonder hem was dit Centrum er niet geweest, en had u ook deze eigenste Nieuwsbrief niet in handen of op het scherm gehad.

Niederaltaich
Jacqueline Elemans, Frans Mariman en zijn vrouw Lucia

Fred was verknocht aan het gregoriaans, een onverbeterlijke zoeker en onderzoeker. Hij was zonder meer zelf de best geplaatste spreker geweest op een Cantus Planus-congres. Maar kennelijk heeft hij nooit zijn schroom of onzekerheid overwonnen (omdat hij geen diploma musicologie op zak had, ondanks vele gevolgde cursussen, doorploegde boeken en eigen vernieuwend onderzoek) om zelf het Cantus Planus-spreekgestoelte te beklimmen. Zijn ziekte maakte het hem helaas onmogelijk zijn onderzoek af te ronden, het volledig op papier te zetten, laat staan om het te publiceren. Zijn bibliotheek, zijn persoonlijk archief en onderzoek worden nu verder beheerd door het Centrum Gregoriaans.

Pieter Mannaerts
Pieter Mannaerts
In de jaren voor zijn dood heeft Fred er wel hartstochtelijk naar gestreefd zijn kennis door te geven, niet in het minst dankzij de - minstens even hartstochtelijke - aandrang van Frans Mariman. Zo gaf Fred in 2000-2001 een drietal seminaries, waarna zich in 2002-2003 een kleine studiegroep rond Fred vormde, waarin hij zijn inzichten meer in detail uiteenzette en doorgaf.

Geen gemakkelijke opdracht voor Fred, noch voor de deelnemers, maar meer dan de moeite waard. Opnieuw was het Frans die er op aanstuurde om Freds kennis verder te verspreiden. Thierry Pauwels en Jacqueline Elemans werkten zeer ijverig aan Engelse vertalingen van Freds belangrijkste teksten; ondergetekende probeerde uit deze teksten en notities van de studiebijeenkomsten een coherente presentatie te destilleren.

Het resultaat werd een paper die op 30 augustus aan de Cantus Planus-groep werd voorgesteld onder de titel Gallican legacies - The Chant Research of Fred Scheyderberg. Hierbij dekt 'legacy' (erfenis) uiteraard een dubbele lading. Enerzijds is er de nalatenschap van Fred (zijn bibliotheek, persoonlijk archief en wetenschappelijk onderzoek).

Anderzijds is er datgene wat hij onderzocht, namelijk de 'restanten' van de gallicaanse liturgie en zang die overgebleven zijn in het gregoriaans, dat algemeen als een synthese van het (Oud)-Romeinse en het gallicaanse repertoire wordt beschouwd.

Niederaltaich
Een aantal deelnemers tijdens een uitstap

De respons van de aanwezige onderzoekers was vol interesse en enthousiasme. Sommigen hadden interesse voor Freds teksten, anderen waren dan weer bijzonder onder de indruk van Freds (geautomatiseerde) analysemethoden. Dankzij het inzicht en de inzet van voorzitter Bart Guns kon later op het congres aan enkelen van hen ook een kleine demonstratie van Freds computerwerk gegeven worden. Of er ooit iemand opstaat op Freds werk verder te zetten, valt uiteraard af te wachten. De eerste zaadjes zijn alvast gezaaid.

Pieter Mannaerts
Foto's: Bart Guns
(3 nov 2006)


Het gezongen Hooglied

Het gezongen Hooglied - Gerd SteeghsZopas verscheen Het gezongen Hooglied - Een verzameling gregoriaanse gezangen. Het is ongetwijfeld voor het eerst dat deze 131 gezangen op teksten uit een van de mooiste en meest poëtische bijbelboeken verzameld worden en het is dan ook een hebbeding voor elke liefhebber van het gregoriaans.

Het geheel bestaat uit een verzameling van: 88 antifonen, 19 responsoria, 3 introitussen, 6 gradualia, 6 versus alleluiatici, 3 tractussen en cantica, 2 offertoria en 4 communiones, samen dus 131 gezangen. De volledige Latijnse (Vulgaat) en Nederlandse (Nieuwe Bijbelvertaling) tekst van het Hooglied is eveneens opgenomen. Bij alle gezangen is het handschift en/of het gebruikte boek vermeld. Ook de liturgische herkomst heeft een vermelding gekregen.
Het boekje werd samengesteld en op papier gezet door Ger Steeghs m.m.v. Gerard Lücker en Math. Vleugels. Het werd door hen in eigen beheer uitgegeven.

"Verwacht geen wetenschappelijk werk", schrijven de samenstellers in hun inleiding. "Het boek is een unieke thematische verzameling mooie gezangen, samengesteld door enkele liefhebbers van het Gregoriaans."
Dat maakt het boekje natuurlijk juist zo interessant. Er staan heel wat onbekende en nog veel meer zelden gezongen stukken in. Deze uitgave kan dan ook een aansporing zijn voor gregoriaanse koren om deze gezangen in hun repertoire op te nemen. Ze kunnen perfect ingepast worden bij allerhande al dan niet liturgische Mariavieringen, huwelijksmissen of concerten.

Je kunt Het gezongen Hooglied bestellen aan € 10 (excl. verzendkosten) bij:
Ger Steeghs, Mergelweg 20, 6067 EK Linne (Nederland)
tel. +31.475.462.435
e-mail: gerst01@planet.nl

(ws - 25 oktober 2006)

Lees hier een uitgebreide bespreking
Gregoriaans Koor van Leuven

Gregoriaans Koor van Leuven
heeft nieuwe website

Het Gregoriaans Koor van Leuven heeft zopas een splinternieuwe website geopend.
Het webadres is www.gregoriaanskoorleuven.be.
Webmaster is Pieter Mannaerts.
(27 okt 2006)


Gratis Zang+ dag op 2 december

Op zaterdag 2 december vindt van 13.30 tot 16.30 uur (Opgepast: uren aangepast!!!) de Zang+ dag plaats, het samentreffen van onze trouwe Zang 2-ers met andere belangstellenden. De Zang 2-ers trekken daarbij de groep, en worden daarin bijgestaan door leden van de koren die aan Watou 2006 deelnamen (o.l.v. Frans Mariman), en de cursisten van het Centrum Gregoriaans. Daarnaast kan iedereen die belangstelling heeft voor Gregoriaans deelnemen, zij worden meegetrokken door de groep.
De Zang+ dag vindt plaats in het prachtige kader van de Crypte van de St-Baafskathedraal van Gent. Frans Mariman neemt de leiding. Er wordt gezongen uit het repertoire van de Advent en Kerstdag.
De toegang is gratis! Er moet niet vooraf ingeschreven worden. Iedereen is zonder meer welkom, dus ook je goede vrienden en kennissen die belangstelling hebben voor het Gregoriaans.

Noteer ook meteen de twee volgende Zang 2-dagen in je agenda:
* 24 maart 2007: Jeanine Lambrechts: stem-, koor- en ademhalingsoefeningen. Dagthema en gastdocent nog te bepalen. Abdij Grimbergen.
* 12 mei 2007: Zr Marie-Louise Egberghs: modaliteit; abdij Roosenberg, Waasmunster.

Cum Jubilo bestaat 30 jaar

Het Gregoriaans koor Cum Jubilo werd opgericht door Bernard Deheegher. Sedertdien heeft Cum Jubilo in haar dertigjarig bestaan een stevige reputatie verworven; er werden twee compact discs opgenomen, de eerste met als thema 'Pasen', de tweede 'In paradisum'; verder verzorgde het koor talrijke optredens o.a. in de kathedralen van Gent, Brussel, Luxemburg, Aachen, Keulen, Regensburg, Straatsburg, Reims, Metz, Warschau, Cremona en Boedapest. Ook was het regelmatig te horen of te zien op radio en tv.
Een van de meest eervolle optredens van het koor was het verzorgen van de Gregoriaanse gezangen bij de zaligverklaring van pater Damiaan door Z.H. Paus Paulus II op Pinksteren 1995 in Brussel.
In de schoot van Cum Jubilo ontstond tevens het driejaarlijks Internationaal Gregoriaans Festival van Watou.

Op zondag 29 oktober om 11.30 u. wordt de 30e verjaardag gevierd met een dankmis, opgedragen in de parochiekerk St.Bavo te Watou. De deelnemende koren zijn: de heren- en damesschola Cum Jubilo, St.Jansvrienden, het koor van St.Bertinus en het O.L.Vrouwkoor uit Poperinge, Klimrank, Zingenderwijs, Hopchora.
(27 okt 2006)


Tridentijnse Mis altijd toegestaan

Paus Benedictus XVI zou onlangs een document hebben getekend waarin hij aan alle priesters algemene toestemming zou geven de Tridentijnse Mis te celebreren. Dat meldt de Engelse krant The Times vandaag op basis van Vaticaanse bronnen. Die beroepen zich op kardinaal Zen van Hongkong.

Het document zou in de komende twee weken worden gepubliceerd, aldus The Times. Volgens de Vaticaankenners van de Italiaanse krant La Stampa heeft de paus inderdaad een motu-proprio over dit onderwerp in voorbereiding, maar dat zou pas in december verschijnen.

Een algemene toestemming (indult) is opmerkelijk omdat de Tridentijnse Mis vaak in verband wordt gebracht met ultraconservatief katholicisme. Een indult betekent echter niet dat de moderne misviering naar de achtergrond zal worden geschoven. Volgens Vatican watchers is de kans wel groot dat Benedictus de huidige ritus op bepaalde punten wil aanpassen om daarmee de sacraliteit van de Mis te bevorderen.
(11 okt 2006)

[Bron: katholieknederland.nl]

Zangersdag: Tractus en Cantica

Zo'n 25 enthousiaste zangers maakten op 23 september de Praktijkdag Zang 2 mee in abdij van Affligem. Samen met lesgever Frans Mariman gingen ze een dag lang het gevecht aan met de Tractus en de Cantica, prachtige, maar doorgaans als erg moeilijk ervaren stukken, vaak afkomstig uit het oudste gregoriaans.

Tijdens een korte theoretische inleiding leerden we wat een Tractus is en waar die vandaan komt. De Tractus is zowat het enige resterende voorbeeld van directe psalmodie in de mis. Het zijn dus gezangen zonder refrein, in tegenstelling tot antifonen en responsoria. Oorspronkelijk werden ze solistisch gezongen, al kan het ook in dialoog tussen voorzangers en koor.

Na een overzicht van het (resterende) repertoire gingen de cursisten zelf aan de slag met de (4 pagina's lange) Tractus Deus Deus meus van Palmzondag en het Canticum Cantemus Domino van de Paasnacht. Zoals steeds ging Frans Mariman tot op het bot van elk gezang, zodat de zangers omstreeks vieren naar huis gingen in het besef dat tractussen en cantica weliswaar moeilijk zijn, maar moeilijk dus blijkbaar ook kan.
(ws)

Slotdag Cursus:
Passer invenit sibi domum...

Om 9 uur waren ze allen present. Meer dan 50 deelnemers aan de slotdag van de cursus Gregoriaans in Drongen. Zoals steeds werd de dag ingezet met een inzing-oefening onder leiding van de onnavolgbare Frans Mariman. Deze laatste was overigens gans de dag de vedette waar hij zich met hart en ziel inzette voor het verder bijschaven van de gezangen uit de slotmis Oculi Mei.

Een belangrijk deel van de slotdag is telkens het evaluatiemoment. Het valt niet zo gauw voor dat docenten en cursisten zo open en vrij met elkaar kunnen communiceren als dit het geval is te Drongen. Strenge kritiek wisselde met lovende woorden en een keer zelfs met een applaus voor de docenten.
Een aantal problemen blijven constant door de jaren heen: de moeilijke overgang tussen vooral het eerste en tweede cursusjaar, het steeds weerkerend verzoek om 'meer te zingen', de (of het gebrek aan) systematiek van het didactisch materiaal, te weinig cursisten die hun huistaken maken en de vrees voor de afgestudeerden om in een zwart gat te vallen. Van hun kant lieten de inrichters zich ook niet onbetuigd en trakteerden zij de cursisten na de evaluatie op een feestelijk middagaperitief.

In de namiddag werd de laatste hand gelegd aan de misvoorbereiding. Frans Mariman was zichtbaar tevreden over het werk. Het ordinarium werd door iedereen meegezongen, evenals de introitus en de communio. Een (dames)koor ad hoc zorgde voor de uitvoering van het graduale en het offertorium. Het klonk allemaal wondermooi en hemels. De celebrant plaatste zijn homilie onder woorden van de introitus respice in me et miserere mei, quoniam unicus et pauper sum ego... (zie naar mij om en ontferm u over mij, want ik ben alleen en arm).

Na de eucharistieviering volgde de traditionele afscheidsdronk. Het was een aangenaam verpozen in goed gezelschap en met dankbaarheid voor de voorbije jaren van inzet en samenwerking. Het derde en tevens laatste jaar liet zich tot slot nog met de aanwezige docenten en medewerkers vereeuwigen op een groepsfoto. Wij hebben elkaar geen vaarwel toegewenst, maar wel tot ziens. Si passer invenit sibi domum et turtur nidum.... Wanneer de mus en de duif hun nest vinden, waarom zouden dan de cursisten (later) niet de weg naar Drongen terugvinden?

Gerard De Lange
Het psalmenoproer - Maarten 't Hart

Het psalmenoproer

'Reeds tijdens de voorzang kwam het tot ongeregeldheden. Hoewel Bruyninghuizen in psalm 119 de middelmatige toon aanhield, en de meeste gemeenteleden hem slaafs volgden, snauwden en brulden de toonmuiters tegen degenen die zij een dag eerder de belofte hadden afgedwongen dat zij de oude toon weer zouden zingen, dat zij zich, Bruyninghuizen ten spijt, daaraan houden moesten. (...) Aldus geïntimideerd door een handjevol opgeschoten knullen, zong reeds bij de volgende psalm de hele gemeente, dwars tegen de soepele begeleiding van Bruyninghuizen in, de oude toon.'

Toen in 1773 in de gereformeerde kerken het tempo werd opgevoerd waarin de psalmen werden gezongen, was het verzet hevig en in sommige plaatsen, zoals Maassluis, zelfs gewelddadig. Via het levensverhaal van een kleine reder vertelt Maarten 't Hart in Het psalmenoproer, een uitgave van De Arbeiderspers, hoe het er in Maassluis toe ging.

[Bron: Literatuurplein]

Gezangen uit het Hooglied

Reeds geruime tijd zijn enkele mensen (Ger Steeghs, Sjraar Lücker en Math Vleugels) bezig om gezangen met teksten uit het Hooglied te verzamelen. Het is hen gelukt ruim 100 gezangen op papier te zetten.
Ze zijn van plan die als een boekje uit te geven. De inhoud zal, behalve die ruim 100 gezangen (antifonen, responsoria, introiti, etc, etc) de volledige tekst (Latijn en Nederlands) omvatten. Voor vertalingen, die bij de gezangen zijn afgedrukt, maken ze gebruik van de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV). Eind van dit jaar moet alles drukklaar zijn. De prijs zal om en nabij € 7 bedragen.

Wie heeft belangstelling voor deze uitgave stuurt een mail aan Ger Steeghs van de Schola Cantorum van het Wardinstituut in Roermond. Zo kan men ginds enigszins de eerste oplage bepalen.

Verslag festival Watou

WatouHet 9º Internationaal Gregoriaans Festival van Watou is zopas afgelopen en heeft op de vijf dagen samen zo'n 7.000 bezoekers ontvangen uit de hele wereld. Dat is op zich al een enorme prestatie. Het concert van zaterdagavond bijvoorbeeld werd bijgewoond door 900 liefhebbers van het gregoriaans. Dat is niet eens zo verwonderlijk. Sedert het allereerste gregoriaans festival in Watou in 1981 - toen nog maar één dag lang - is de kwaliteit festival na festival alleen maar toegenomen.
Op de eerste edities van 1981 en 1986 ging het slechts om een klein aantal Vlaamse koren, wel met één buitenlandse schola als kers op de taart. Vanaf de derde editie 1988 duurt het festival twee dagen en voortaan zal het ook om de drie jaar plaatsvinden. Toen waren er twee buitenlandse koren: Le choeur grégorien de Paris en het Westminster Cathedral Choir, dat er ook dit jaar weer bij was. In de zopas afgelopen editie zagen we 20 koren, waarvan slechts drie uit Vlaanderen en één uit Nederland. Dit jaar stond zonder overdrijving de wereldtop in Watou.


[Fotoreportage] [Links] [Oudere nieuwsflitsen] [Agenda]
Startpagina Cursus Waar? Organisatie Allerlei